Hülya SAVRAN Asi Kitap, İstanbul, 2009. ISBN : 9786055676049 Açıklama : 14 x 20 cm, 270 sayfa, Karton Kapak. “Kırım Tatar Türkçesi” adlı bu kitap, Kırım Tatar Türkçesinin, örnek metinlerden hareketle dil özelliklerini ve sözlüğünü vermek amacıyla kaleme alınmış bir çalışmadır. Örnek hikâyeler, A.N. Garkavets’in, yedinci ve sekizinci sınıflar için hazırlanmış ders kitapları serisinde yer alan ve Kiev 1989’da basılan Ana Tilinde adlı kitabından alınmıştır. Çalışmamızın ‘Giriş’ bölümünde kısaca Kırım Tatar Türkçesinin ve Kırım’ın, özellikle bu günkü durumu hakkında genel bilgiler verilmiştir. Örnek metinlerden hareketle oluşturulan ve bu metinlere referansların da verildiği ‘Dil Özellikleri’ bölümü, üç ana kısma ayrılmıştır. Birinci kısımda ‘Ses Bilgisi’, ikinci kısımda ‘Şekil Bilgisi’ ve üçüncü kısımda ‘Cümle Bilgisi’ konuları işlenmiştir. Bu bölümde, Kırım Tatar Türkçesinin dil özellikleri verilmiş ve yer yer Türkiye Türkçesiyle karşılaştırılarak, örnekler dahilinde ayrıntılarıyla incelenmiştir.
Valeriy Yevgeneviç VOZGRIN 1992.
2008.
Alan W. FISHER Selenge Yayınları, İstanbul, 2009. ISBN : 9789758839650 Açıklama : İthal Kağıt, 336 sayfa , 13,5×19,5 cm , Karton Kapak Ruslara göre Kırım kesinlikle bir sömürge değil, aksine eski çağlardan beri Rus toprağıdır ve dolayısıyla Rusların oraya gelişi bir istila değil, atalarına ait olan toprakların istilasıdır. Cesetlerin köy ve kasaba sokaklarında tepeleme yığıldığı 1931-1933’ün korkunç kıtlık yıllarında yabancı vapurlar Kırım limanlarında ara vermeksizin altın gibi buğday yokluyorlar, borularla tankerlere şıra dolduruyorlardı. Korkunç kıtlık geride kalan herkesi biçti. Kendi mahsulünden mahrum bırakılan Kırım Türklerine bu bölgeye mahsus yiyecek maddesi .sokulmuyor, insanların sokaklarda köpek gibi açlıktan ölmesi zevkle seyrediliyordu. Çünkü onlar insan değildi.. Ruslara göre Kazaklar, Kırgızlar, Tatarlar Cengiz’in ve Timur’un torunlarıydılar ve Amerika’da Kızılderililere nasıl muamele edilmişse, onlara da öyle muamele edilmeliydi. Ya peki Naziler? Onlar da Reich’a katıldıktan sonra Kırım’da Tatarlara yer olmadığı kanaatindeydiler. İlk ırkçı Nazi teorisine göre “Moğol, Tatar ve Kırgız aşağı ırkla eşdeğer kelimelerdi ve Rusya’nın Asyalaşması ırkî saflığını yok etmişti.” 1943’lerde bile Almanya’da gösterilmek üzere yapılmış bir propaganda filminde Almanlar Kırım’da yerlerini “daha asil bir ırkın alacağı” “Tatar tiplerden ve Asyalı geri kalmışlıktan” bahsediyorlardı. Hitler, 16 Temmuz 1914’de “Kırım’ın bütün yabancıların sürüleceği veya tahliye edileceği saf bir Alman kolonisi olacağına” karar vermişti
Lily HYDE. Walker Books, Londra, 2008. ISBN : 9781406307658 Açıklama : * Publication details: * Format: Paperback * ISBN: 9781406307658 * Published: 01 Sep 2008 * Price: £5.99 * Size: 198 x 129 mm * Pages: 288 One girl’s struggle to find her true home. It was meant to be like coming home…All her life, Safi’s parents have dreamed of returning to Grandpa’s native village in Crimea. But exchanging their sunny Uzbekistan house for a squalid camp is more like a nightmare. Will the return to a country where no one welcomes them tear Safi’s family apart, or can this strange land ever become home? This is a compelling story about the Crimean Tatars’ struggle to reclaim the land from which they were exiled in the Second World War.
Gülser CANAY Akmescit: Tezis, 2009 Yayına Hazırlayan : Ediye Müslimova ISBN : 978-966-470-015-0 Zera Bekirova – Vatanğa çağırğan sevgi .. 3 Stoyan Antonov – Kiriş söz .. 5 Gulser Canay – Qırımnın sönmegen ateşi .. 11 Şınlar (çınlar) – maneler .. 40 Tatar sofra duası .. 58 Qma toy şınları .. 65 Efsane .. 76 Yırlar (türküler), oyunlar .. 79 Asker yırları .. 104 Qırımtatar adetlerinen bağlı yırlar .. 111 Navrez bayramı .. 113 Tapmacalar .. 124 Atalar sözleri ve aytımlar .. 129 Fikralar, masallar .. 142 Meşur qırımtatar aşları .. 155 Yırcılar ve ikâyeciler .. 165
Akmescit: Bizim Qırım Halqara Cemiyeti, 2009 ISBN : 978-966-470-016-7 Açıklama : MÜNDERİCE A. Egiz. Kiriş söz 4 BİZİM QIRIM Halqara Cemaat Teşkilâtı. Vatanğa er ceetten münasip olayıq 5 E. Çubarov. İlk söz 6 R.Abqadırov, R. Quıüyev. Qırımtataıiaraqqında umumiy malûmat 8 R. Qurtiyev. Qırımtatarhalqının etnogenezi ve etnik tarihinin basamaqları 12 R. Qurtiyev. “Tatar” etnonimi ve “Qırımtatar”etnosı 41 R. Abqadırov, R. Qurtiyev. Subetnik gruppalar 46 0. Gayvoronskiy. Qırım hanlığı arihinin qısqa hikâyesi (1223-1783) I. Altın Ondanın Qırım ulusı (1223-1395) 50 II. Qırım hanlığının tiklenüvi (1395-1502) 54 III. Qırım Altın Ordanın qanuniy devamcısı olaraq (1502-1577) 59 IV. Osmanlı tesirinin küçlenme devri (1577-1641) – 66 V. ŞarqiyAvropada küçler musaviyligi içün küreş (1641-1699) 74 VI. Tışqıtelükegeqarşıturuv (1700-1768) 81 VII. Müstemleke kenişlemesi devri (1768-1783) 87 E. Çubarov. Qırım hanlığının devlet ve cemiyet qurumı 94 F.Ametka. Qırım hanlığında mahkeme işleri 104 R. Abqadırov Qırım hanlığının iqtisadiyatı’ 108 D./\sanova. “Qara yüzyıllıq” (1783-1883) 112 Filiz Tutku Aydın. Qırım Diasporasının Milliy areketleri 117 £ Çubarov, R. Abqadırov. İsmail Gasprinskiy ve qırımtatar halqının canlanuvı 126 E Çubarov. Birinci Qurultay 139 E. Çubarov. Vatandaş cenki ve Qırımdaki açlıq 145 E. Çubarov, R. Qurtiyev. Qırım MSSC 150 D.Asanova, E. Çubarov. Sürgünlik 157 D.Asanova, E. Çubarov. “Spetsposeleniye”lerde 162 D.Asanova, E. Çubarov. 1956-1969ss.qırımtatar milliy areketi 166 D.Asanova, E….
Fatih KARAYANDI. Adana, 2009.
Giray Saynur BOZKURT. Doğu Kütüphanesi Yayınları, İstanbul, 2008. XIX. yy.’ın sonlarında, Rusya Müslümanları/Türkleri, Rusya’nın değişik yerleşim birimlerinde, farklı yasal ve idarî statülere tabi olarak yaşamaktaydılar. Aynı etnik köken ve aynı dine sahip olmalarına rağmen iletişimin çok kısıtlı olması nedeniyle birbirlerinden habersizdiler. Şiveleri farklı, eğitim seviyeleri oldukça düşüktü. Böyle bir ortamda İsmail Gaspıralı gazetesi Tercüman vasıtasıyla dil birliği ve temel eğitimde ilk adımları atarak koyu bir taassup, asimilasyon gibi engellere rağmen Rusya Müslümanlarının uyanmasında ve siyasî kimlik kazanmasında büyük rol oynadı. Rus-Japon savaşının sonuçları Rusya içindeki huzursuzluğu ziyadesiyle arttırmıştı. İmparator II. Nikola 1905 ihtilâlinin şiddetini azaltmak maksadıyla ödün vermeye başladı. Çeşitli hak ve hürriyetler tanınmasının yanı sıra rejim değişikliğine de gidildi. Bu değişim sürecinde Rusya Müslümanları yaptıkları üç büyük toplantı sırasında iyi ve kötü yönleriyle birbirlerini tanıma fırsatını buldular ve Müslüman ittifakını tesis ederek siyaset platformunda seslerini duyurmaya başladılar. Rusya Müslümanlarının başta eşitlik ve hürriyet olmak üzere isteklerinin çoğuna olumlu cevap verildi. İnkılâbın ilk döneminde, Ruslar ile Müslümanlar arasında hukukî ayrımlar kalktı. Rusya Müslümanları, Ruslarla eşit haklara sahip Rusya vatandaşları olarak haklarını arama ve savunma çabası içine girdiler. Her üç Duma’da Müslüman Fraksiyonunu teşkil ederek dinî, iktisadî, kültürel ve siyasî istekleri tek elden takibe başladılar. Ancak vatandaş eşitliği, din ve eğitim…
Cengiz DAĞCI. Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2005. ISBN : 978-975-437-528-1 Açıklama : İthal – 12×19,5 cm – 298 sayfa “Gök Moğolların kökü sayılan Bozkurtla Alageyik’in Tibet dağından kalkıp, göl ve ırmakları yüzerek Burhan dağının yamaçlarına gelip yerleştikleri zamandan beri böylesine bir görüntüyü görmek az kimseye nasip oldu. Yulun Eke’nin oğlu karnı üstünde iki eli arasında tuttuğu kıpkızıl bir çul ile doğdu. Yulun Eke oğlunu Yesügey Bahadır’ın yüzüne kaldırdığı zaman çocuğun elleri arasında tuttuğu o kanlı çul parçası tüm savaşçıların ve Şamanların gözleri önünde göz kamaştırıcı bir parıltıyla parladı. Şamanlar, Yesügey Bahadır’ın oğlu büyüyecek; büyüyünce tüm uluslar onun adıyla anılacak, dediler.” 6.baskı: Stok Kodu:9789754375282 Boyut:12×19,5 Sayfa Sayısı:296 Basım Yeri:İstanbul Baskı:6 Basım Tarihi:Haziran 2017 Resimleyen:Zafer Yılmaz Kapak Türü:Karton Kapak Kağıt Türü:60 gr. Enso Creamy
