“Мы видели ад на земле…”: К 70-летию депортации крымскотатарского народа “Dünyada Cehennemi Gördük”: Kırım Tatar Halkının Sürgününün 70. Yılı. Gülnara BEKİROVA Stilos, Kyiv, 2014. ISBN: 9789661930925 . 144 sf. Kırım Tatar milletinin 1944’te ve devamında yaşadığı sürgün faciasını anlatan kitap arşiv dokümanlarına ve sürgünü yaşayanların şahit olduğu acı hatıralara da yer veriyor.

Beta Yayınları, İstanbul , 2014. ISBN : 9786053331988 579 sf. 17×24 cm. İçindekiler: * Ortaçağ’dan Günümüze Ukrayna’nın Kısa Tarihi * Ukrayna Krizinde Tarihsel Doku: Türk Hâkimiyeti – Rus Yayılmacılığı * Preconditions for Regional Divisions in Ukraine and the Global Implications of the Ukrainian Crisis * Ukrayna’da Milli Aidiyet, Rekabet ve Azınlıklar * Karadeniz’de Yeni Gelişmeler, Ukrayna Krizi ve Türkiye * Ukrayna Krizi: Yeni Küresel Politik Düzenin Başlangıcı * Rusya ve Batı Arasında Ukrayna Krizi * Ukrayna Krizine Jeopolitik Kuramlar Çerçevesinde Bakış * “Yeni Savaş Çağı”nda Ukrayna Krizi * Ukrayna’da Çatışmanın Yönetilmesi *Kırım: Rusya İçin Vazgeçilmez Yarımada * Kırım’ın Rusya’ya Katılımının Bölgesel ve Küresel Etkileri * İngiliz, Fransız ve Alman Basınında Kırım Sorunu * Kırım Krizinin Kafkasya’ya Etkileri * Ukrayna Krizi’nin Kafkasya’ya Etkileri * AGİT ve Ukrayna Krizi * Kriz Bağlamında Avrupa Birliği ve Ukrayna İlişkileri * Avrupa Birliği Enerji Politikası ve Ukrayna Krizi * Ukrayna Krizinin Avrupa Birliği Enerji Güvenliğine Etkileri * Avrasya Ekonomik Topluluğu, Enerji Politikası ve Ukrayna Krizi * Ukrayna’nın Yönetemediği Enerji Politikası ve Sonuçları * SSCB Sonrası Ukrayna: Kapitalizme Geçiş ve Milliyetçi Parçalanma * Ukrayna Ekonomisinin Genel Durumu * Ukrayna Krizinin Türkiye Tarımına Etkileri

Мустафа Джемилев: за десятилетия голос крымских татар не был услышан Mustafa Cemilev: Kırım Tatarlarının sesi on yıllarca duyulmadı Gülnara BEKİROVA Stilos, Kyiv, 2014. ISBN: 978-966-193-091-8 . 208 sf. Gülnara BEKİROVA  Kırım Tatarlarının efsanevi lideri Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu’nun yaşamını ve mücadelesini anlatan bir biyografi kalem almış. Kırımoğlu’nun çocukluk ve gençlik yılları, hayatındaki önemli kilometre taşları: Kırım Tatar Gençlik Birliği (1962), ilk davası (1966), 1970’te Omsk’ta İlya Gabay ile birlikte yargılanması ve önemli insan hakları mücadelecilerine ait hatıralar (Pyotr Grigorenko Dina Kaminska Andrei Sakharov Lydia Chukovskaia Anatoly Levitin-Krasnov Leonard Ternovskii) ve ayrıca Mustafa A. Kırımoğlu ile yapılmış muhtelif söyleşiler bu kitapta yer alıyor.

Justin McCARTHY. Çeviren: Fatma Sarıkaya Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2014. ISBN : 978-975-16-2519-9 402 sayfa. İçindekiler: HARİTALAR TABLOLAR KISALTMALAR TEŞEKKÜR TÜRKÇE ÇEVİRİYE ÖNSÖZ 1995 BASKISINA YAZILAN GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM: KAYBEDİLECEK ÜLKE İKİNCİ BÖLÜM: DOĞU ANADOLU VE KAFKASYA BÖLGESİ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: BULGARİSTAN DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: 1878’DEN 1914’E DOĞU BÖLGESİ BEŞİNCİ BÖLÜM: BALKAN SAVAŞLARI ALTINCI BÖLÜM: DOĞU’DAKİ SON SAVAŞ YEDİNCİ BÖLÜM: BATIDAKİ SON SAVAŞ SEKİZİNCİ BÖLÜM: MÜSLÜMAN TOPRAKLARININ SONU EK KAYNAKÇA DİZİN 1.Baskı: Çevirmen: Prof. Dr. Bilge Umar Yayın Tarihi 1995-01-01 ISBN 9751013038 Sayfa Sayısı 404 Cilt Tipi Karton Kapak Kağıt Cinsi 1. Hm. Kağıt Boyut 16 x 24 cm “Ölüm ve Sürgün” (Death and Exile), ondokuzuncu yüzyılla yirminci yüzyılın başlarında Balkanlarda, Ortadoğu’da ve Asya’da milyonlarca Müslümanın öldürülmesi ve tehcir edilmesinin tarihi olduğu kadar Müslümanların maruz bırakıldıkları etnik ve dinsel kıyımların nasıl ortaya çıktığının da tarihidir. Rus İmparatorluğu’nun yayılmacı siyasetinin tarihi ve Balkanlar’da yeni ulusların tarih sahnesine çıkışları, geleneksel olarak, Osmanlı İmparatorluğu’ndan koparılan Hıristiyan ulusların bakış açısından anlatılmıştır. “Ölüm ve Sürgün” bu gelişmeleri, ilk defa olarak emperyalizmin, milliyetçiliğin ve etnik çatışmaların kurbanı olan Türklerin ve öteki Müslümanların bakış açısından dile getiriyor. “Ölüm ve Sürgün”, Ortadoğu ve Balkan halklarının tarihine bakışımızı kökten bir değişikliğe uğratıyor ve bugün de devam etmekte olan çatışmaların daha iyi…

(4 Cilt Takım) Yayına Hazırlayan: Mehmet Yalçın Yılmaz Türk Dünyası Vakfı, Eskişehir, 2014. ISBN: 9786054892105 Gaspıralı İsmail Bey’in Tercüman gazetesinin içerik yelpazesi oldukça geniştir. Dil, din, eğitim, siyaset, ekonomi, diplomasi, edebiyat, sanat, müzik vb. pek çok konuda yazıya yer veren Tercüman gazetesinde Kırgız, Özbek, Kazak, Kazan, Tatar, Kırım Tatar, Başkurt, Türkmen, Azeri vb. Türk dünyasından yazılar, edebiyatlarından örnekler (şiir, hikâye vb.) bulmak mümkündür. Bunların yanında İngiltere, Amerika, Balkanlar, Sudan, Mısır, Başkurdistan, Rusya, Dağıstan vb. yerlerden güncel haberler ve değerlendirmelerde gazetede geniş yer tutar. Bu çalışma, Tercüman gazetesi hakkında ve farklı disiplinlerde araştırma yapanlar için kaynak eser niteliğindedir. 1. Sene-i 13, sayı 24 (25 Haziran 1895) – sene-i 14, sayı 24 (23 Haziran 1896) 2. Sayı 26 (07 Temmuz 1896) – sayı 70 (02 Kasım 1907) 3. Sayı 71 (06 Kasım 1907) – sayı 14 (31 Mart 1909) 4. Sayı 14 (31 Mart 1909) – sayı 1 ve ilaveler (01 Ocak 1910).

Nesrin GÜLLÜDAĞ. Gece Kitaplığı, Ankara, 2014. ISBN : 9786054942619 . 496 sf. 16x24cm. “Yoğun olarak Kırım Yarımadasının Karasubazar, Kerç, Kefe, Solhat, Mangup bölgelerinde yaşamakta olan Kırımçaklar, Türk Dünyası içerisinde Musevî olmalarıyla dikkat çekerler. Kırımçak adına ilk defa resmî olarak 1859 tarihli Rus kaynaklarında rastlanmaktadır. 19. yy.’da bölgedeki diğer Musevîlerden ayırt edilmek için “Kırımçak” adının kullanıldığı anlaşılmaktadır. Kırımçakların 1783’ten itibaren yapılan nüfus sayımlarında kayıtlara geçtiği bilinmektedir. 1941 sayımında yaklaşık 8000 olan Kırımçakların nüfusunu, 1959’da yaklaşık 1500-2000 olarak görüyoruz. 2. Dünya Savaşında Kırım, Almanlar tarafından işgal edildiğinde Musevî olan Kırımçaklar da Almanların soykırımına uğradılar. 16 Kasım-15 Aralık 1941 tarihleri arasında Akmescit ve Kefe’de 2604 Kırımçak Türkü kurşuna dizilerek öldürüldü. 17 Ocak 1942’de 486 Kırımçak gaz odasında ve Mayıs 1942’de de Kerç’te yaşayan Kırımçaklar kurşuna dizilerek öldürüldüler. Bu katliamlarda Rus, Ukrayna ve Kırım Tatar ailelerinin yanlarına sığınabilen Kırımçaklar kurtulabildi. Kurtulan Kırımçaklar, Amerika, Filistin, İsrail, Arjantin, Almanya, Rusya, Türkiye gibi ülkelere göç ettiler. Kırım’daki Kırımçaklar, bugün yaklaşık 500 kişi kadardır.”

Nuri KAVAK On-Mat Öner Matbaacılık, Bursa, 2014. ISBN: 9786056505218 271, [31] sayfa; 16,5×24 cm Eserde Kırım Hanlığı’na bağlı Karasu Kazasının 1683‒1744 yılları arasındaki idari, iktisadi, fiziki, sosyal ve nüfus konuları Şer’iyye Sicilleri kaynak alınıp ayrıntılı bir biçimde incelenerek ele alınmıştır. Kadılar tarafından tutulan bu mahkeme kayıtları -Karasu kesit alınarak- tüm Kırım’daki sosyal ve kültürel hayatı aydınlatmak için son derece kıymetli bilgiler vermektedir. Osmanlı coğrafyasının pek çok yerine dair siciller tarihçilerin inceleyebilmesi için erişilebilir durumdadır ve iyi muhafaza edilmiştir. Ne yazık ki Kırım’ın Şer’îyye sicilleri muhtelif dönemlerdeki Rus işgal ve saldırıları esnasında imha ve talan sebebiyle büyük ölçüde yok olmuştur. Günümüze ulaşabilen ve asılları St. Petersburg’da bulunan 61 cilt sicilin dijital kopyaları Akmescit’teki İsmail Gaspıralı Kütüphanesinde bulunmaktadır. Bilahare bu kopyalar TC. Başbakanlık Arşivler Genel Müdürlüğüne de teslim edilmiş ve eser bu kaynaklardan 4’ü kullanılarak meydana getirilmiştir.

Nail AYTAR. Ankara, 2016. 140 sf, 13,5×19,5 cm. 1984 yılından beri Kırım Tatar Milli Hareketi’nde yer alan ve QHA’da fikir yazıları kaleme alan eğitimci Nail Aytar’ın, 30 yıllık tecrübelerine dayanılarak hazırlandığı ifade edilen ve son 10 yıl içerisinde çeşitli dergilerde yazdığı makalelerin derlendiği “Çañ Qaqmaq”,  Ankara’da basıldı. Kırım Tatarca ve Türkçe makalelerden oluşan kitap, Kırım Tatarlarının karşı karşıya olduğu tehlikeler ve bu tehlikelerle mücadele yöntemleri başta olmak üzere, Kırım Tatar dili, eğitimi ve kültürü üzerine önemli bilgiler veriyor. “Kırım Tatarlarının bir millet olarak yok olup gitmemesi için, dil, din, kültür, edebiyat gibi değerlerin yaşatılıp, zayıflayan yönlerinin canlandırılması gerekir. Devleti olmayan bir milletin bu organizasyonları yapabilmesi ise neredeyse imkânsıza yakındır. Bu durumda, her Kırım Tatarı, mücadeleden vazgeçip milletimize biçilen ömre razı olmak veya olmamak arasında bir tercih yapmak durumundadır.” önsözü ile başlayan kitap, milletine biçilen ömre razı olmayan Kırım Tatarlarının; dillerini, eğitimlerini, kültürlerini geliştirmek ve devam ettirmek için neler yapabileceklerine ilişkin pratik tavsiyeler vererek bu alandaki önemli bir açığı kapatıyor ve özellikle genç Kırım Tatarları için bir rehber kitap vasfı taşıyor.

Hakan KIRIMLI, Nicole Kançal-FERRARI, Gökçe GÜNEL, İbraim ABDULLA, Nariman ABDÜLVAAP, Safiye EMİNOVA, Gülşen DİŞLİ   Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2016. ISBN: 978-975-19-65-00-4 880 sayfa Kırım’da günümüzde ayakta kalabilen Kırım Tatar mimarî eserlerinin tam bir dökümünü vererek, bunları tek tek bütün yönleriyle ilmî olarak tanıtan Kırım’daki Kırım Tatar (Türk-İslâm) Mimarî Yadigârları adlı dev çalışma geçtiğimiz günlerde Ankara’da yayınlandı. Bilkent Üniversitesi öğretim üyelerinden Hakan Kırımlı ile İstanbul Şehir Üniversitesi öğretim üyelerinden Nicole Kançal-Ferrari’nin yönetimindeki Türkiye ve Kırım’dan karma bir akademik heyet tarafından kaleme alınan kitap büyük boy 880 sayfadan oluşuyor. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı tarafından yayınlanan kitabın yazarları Hakan Kırımlı, Nicole Kançal-Ferrari, Gökçe Günel, Nariman Abdülvaap, merhum İbraim Abdulla, Safiye Eminova ve Gülşen Dişli. Kitap beş yılı aşkın yoğun bir çalışma ve araştırmanın ürünü olarak hazırlandı. Eserde Kırım’da günümüze ulaşabilmiş istisnasız her bir Kırım Tatar eserinin geçmişteki ve bugünkü resimleri sunularak detaylı olarak hikâyesinin verilmesi amaçlandı. Bunun için Kırım’ın Rusya tarafından işgalinden hemen öncesine kadar yarımadanın her noktasında saha çalışması yürütüldü, Kırım ve Osmanlı arşivlerinde yoğun ve titiz bir tarama gerçekleştirildi ve binlerce kare fotoğraf çekildi. Bu fotoğraflardan 1000’den fazlası kitapta yer almaktadır. Kitapta bilinen mimarlık eserleri bilinmeyen yönleriyle tanıtılırken, hiç bilinmeyen bazı…

Къырымтатар тилининъ имля лугъаты Qırımtatar tiliniñ imlâ luğatı Ayder MEMETOV Akmescit: ., 2006 ISBN : 966-354-071-0