Nuri KAVAK On-Mat Öner Matbaacılık, Bursa, 2014. ISBN: 9786056505218 271, [31] sayfa; 16,5×24 cm Eserde Kırım Hanlığı’na bağlı Karasu Kazasının 1683‒1744 yılları arasındaki idari, iktisadi, fiziki, sosyal ve nüfus konuları Şer’iyye Sicilleri kaynak alınıp ayrıntılı bir biçimde incelenerek ele alınmıştır. Kadılar tarafından tutulan bu mahkeme kayıtları -Karasu kesit alınarak- tüm Kırım’daki sosyal ve kültürel hayatı aydınlatmak için son derece kıymetli bilgiler vermektedir. Osmanlı coğrafyasının pek çok yerine dair siciller tarihçilerin inceleyebilmesi için erişilebilir durumdadır ve iyi muhafaza edilmiştir. Ne yazık ki Kırım’ın Şer’îyye sicilleri muhtelif dönemlerdeki Rus işgal ve saldırıları esnasında imha ve talan sebebiyle büyük ölçüde yok olmuştur. Günümüze ulaşabilen ve asılları St. Petersburg’da bulunan 61 cilt sicilin dijital kopyaları Akmescit’teki İsmail Gaspıralı Kütüphanesinde bulunmaktadır. Bilahare bu kopyalar TC. Başbakanlık Arşivler Genel Müdürlüğüne de teslim edilmiş ve eser bu kaynaklardan 4’ü kullanılarak meydana getirilmiştir.

Nail AYTAR. Ankara, 2016. 140 sf, 13,5×19,5 cm. 1984 yılından beri Kırım Tatar Milli Hareketi’nde yer alan ve QHA’da fikir yazıları kaleme alan eğitimci Nail Aytar’ın, 30 yıllık tecrübelerine dayanılarak hazırlandığı ifade edilen ve son 10 yıl içerisinde çeşitli dergilerde yazdığı makalelerin derlendiği “Çañ Qaqmaq”,  Ankara’da basıldı. Kırım Tatarca ve Türkçe makalelerden oluşan kitap, Kırım Tatarlarının karşı karşıya olduğu tehlikeler ve bu tehlikelerle mücadele yöntemleri başta olmak üzere, Kırım Tatar dili, eğitimi ve kültürü üzerine önemli bilgiler veriyor. “Kırım Tatarlarının bir millet olarak yok olup gitmemesi için, dil, din, kültür, edebiyat gibi değerlerin yaşatılıp, zayıflayan yönlerinin canlandırılması gerekir. Devleti olmayan bir milletin bu organizasyonları yapabilmesi ise neredeyse imkânsıza yakındır. Bu durumda, her Kırım Tatarı, mücadeleden vazgeçip milletimize biçilen ömre razı olmak veya olmamak arasında bir tercih yapmak durumundadır.” önsözü ile başlayan kitap, milletine biçilen ömre razı olmayan Kırım Tatarlarının; dillerini, eğitimlerini, kültürlerini geliştirmek ve devam ettirmek için neler yapabileceklerine ilişkin pratik tavsiyeler vererek bu alandaki önemli bir açığı kapatıyor ve özellikle genç Kırım Tatarları için bir rehber kitap vasfı taşıyor.

Hakan KIRIMLI, Nicole Kançal-FERRARI, Gökçe GÜNEL, İbraim ABDULLA, Nariman ABDÜLVAAP, Safiye EMİNOVA, Gülşen DİŞLİ   Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2016. ISBN: 978-975-19-65-00-4 880 sayfa Kırım’da günümüzde ayakta kalabilen Kırım Tatar mimarî eserlerinin tam bir dökümünü vererek, bunları tek tek bütün yönleriyle ilmî olarak tanıtan Kırım’daki Kırım Tatar (Türk-İslâm) Mimarî Yadigârları adlı dev çalışma geçtiğimiz günlerde Ankara’da yayınlandı. Bilkent Üniversitesi öğretim üyelerinden Hakan Kırımlı ile İstanbul Şehir Üniversitesi öğretim üyelerinden Nicole Kançal-Ferrari’nin yönetimindeki Türkiye ve Kırım’dan karma bir akademik heyet tarafından kaleme alınan kitap büyük boy 880 sayfadan oluşuyor. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı tarafından yayınlanan kitabın yazarları Hakan Kırımlı, Nicole Kançal-Ferrari, Gökçe Günel, Nariman Abdülvaap, merhum İbraim Abdulla, Safiye Eminova ve Gülşen Dişli. Kitap beş yılı aşkın yoğun bir çalışma ve araştırmanın ürünü olarak hazırlandı. Eserde Kırım’da günümüze ulaşabilmiş istisnasız her bir Kırım Tatar eserinin geçmişteki ve bugünkü resimleri sunularak detaylı olarak hikâyesinin verilmesi amaçlandı. Bunun için Kırım’ın Rusya tarafından işgalinden hemen öncesine kadar yarımadanın her noktasında saha çalışması yürütüldü, Kırım ve Osmanlı arşivlerinde yoğun ve titiz bir tarama gerçekleştirildi ve binlerce kare fotoğraf çekildi. Bu fotoğraflardan 1000’den fazlası kitapta yer almaktadır. Kitapta bilinen mimarlık eserleri bilinmeyen yönleriyle tanıtılırken, hiç bilinmeyen bazı…

Къырымтатар тилининъ имля лугъаты Qırımtatar tiliniñ imlâ luğatı Ayder MEMETOV Akmescit: ., 2006 ISBN : 966-354-071-0

Vasiliy D. SMIRNOV Moskova: ., 2016

Mecidiye Müslüman Seminarı – Belgeler, Hatıralar Metin ÖMER, Adriana CUPCEA, Manuela MARIN.   Institutul pentru Studiearea Problemelor Minoritatilor Nationale, Cluj, 2016 ISBN: 9786068377445 536 sayfa, 16,5×24 cm. Romanya sınırlarında yaşayan Müslümanların bilhassa Türk ve Kırım Tatar halkının en üst düzey eğitim kurumu olan Mecidiye Medresesi (Mecidiye Müslüman Semineri)’nin tarihçesi iki dilli hazırlanmış bir kitapta anlatılıyor. Çok sayıda arşiv belgesine dayanarak yapılan araştırmaların önsözünü kendisi de bu okuldan mezun olan ünlü Kırım Tatar-Türk tarihçi Kemal Karpat yazmış. 1889-1948 arası dönem Metin Ömer, 1948-1967 dönemi Marin Manuela ve Dobruca Müslüman cemaati: Mecidiye Müslüman Seminerinden Mecidiye Ulusal Kemal Atatürk Koleji’ne bölümü Adriana Cupcea tarafından yazılmış.

İlya ZAYTSEV Moskova: ., 2009 ISBN : 978-5-02-036419-6 [Serkan ACAR, Karadeniz Araştırmaları 37. Sayı’dan alınmıştır. www.Karam.org.tr] Klasik Osmanlı bakış açısına göre, Kırım Hanlığı Osmanlı Devleti’nin sıradan bir eyaleti idi. Bu yaklaşım inkâr edilemeyecek tarihî bir vakı- adır zira İstanbul’dan Kırım’a gönderilen Türk-Tatar hanlarına, Devlet-i Âli güya ihsan-ı şahanede bulunup “sadaka” veriyordu. Mamafih Karadeniz’in kuzeyinden bakıldı- ğında durum hiç de Osmanlı elitlerinin tasavvur ettiği gibi değildi. Nitekim Osmanlı Devleti’nin tüm engellemelerine ve yıkıcı faaliyetlerine rağmen Kırım Hanlığı özellikle XV. Ve XVI. Yüzyıllarda Deşt-i Kıpçak ile Doğu Avrupa’nın en güçlü siyasi teşekküllerinden biri olarak tebarüz etmiş ve Rusya’dan vergi alıp Altın Orda Devleti’nin diğer halefleri üzerinde hâkimiyet kurmayı başarmıştı. Kırım algısıyla alakalı Türk tarih yazımındaki bu marazî durum şüphesiz yüksek perdeden konuşan Osmanlı zadegânının mütekebbir tavırlarından kaynaklanıyordu. XXI. Yüzyılın sözde akıl hocaları ile kerametleri kendilerinden menkul ulemanın çıkmazı ise sadece Osmanlı arşiv belgelerini ya da eserlerini kullanmaları daha doğrusu kullanabilmeleri ile ilgilidir. Hâl böyle iken Türkiye’de tarihine ilişkin orijinal eserlerin çıkmamasına şaşırmamak gerekir. Ne de olsa bizim yerimize bu işleri yapan ecnebi müverrihler mevcuttur. Türk tarihçiliğinin hararetle ihtiyaç duyduğu bir çalışma Moskova Şarkiyat Enstitüsü müntesiplerinden İlya V. Zaytsev tarafından Rusça neşredildi. “XV-XIX. Yüzyıllarda Kırım Historiyografi Geleneği: Elyazmaları, Metinler, Kaynaklar” başlıklı bu eserin…

Hasan KIRIMER. Eskişehir, 2015. ISBN: 978-605-85143-0-0 [24] +160 sayfa; 21×29,5 cm Eser araştırmacı yazar Hasan Kırımer’in Kırım Tatarlarının zengin mutfak kültürünü tanıtmak ve belgeleyerek gelecek kuşaklara ak-tarmak amacıyla gerçekleştirdiği çalışmasının neticesidir. Bilhassa Eskişehir’de yaşayan Kırım Tatar ev hanımlarının verdiği tariflere Kı-rım’dan ev hanımlarının tarifleri de eklenmiş, renkli fotoğraflarla kitap zenginleştirilmiş. Yemekler sırasıyla şu şekilde tasnif edilmiş: Soslar, Turşular, Salatalar, Çorbalar, Etsiz Yemekler, Mantarlı Yemekler, Etli Yemekler, Köfteler, Kümes Hayvanları, Av Etleri, Balıklar, Pilavlar, Hamurlu Yemekler, Hoşaflar; Tatlı, Kurabiye ve Pastalar, Marmelat ve Reçeller. Onlarca yemek tarifinin bulunduğu kitabın sonunda İsmail Otar’ın meşhur Çibörek şiiri de yer alıyor.

Hasan KIRIMER Eskişehir Odunpazarı Belediyesi, Eskişehir, 2015. ISBN: 978-975-6881-20-0 [10]+ 526 Sayfa, 21×29,5 cm. Eskişehir’in Odunpazarı ilçesinde Odunpazarı Belediyesi’nin restore ettiği tarihi bir ev “Kırım Kültür Evi olarak hizmete alınmıştı. Eskişehir Kırım Türkleri Yardımlaşma ve Spor Derneği tarafından civardaki Kırım Tatar köylerinde yürütülen bir çalışma ile pek çok orijinal el sanatı ürününün gönüllüler tarfından bu Kültür evine bağışlanması sağlanmıştı. Böylece ortaya zengin bir koleksiyon çıktı. İşte bu kitap da gerek bu koleksiyonda gerekse kişisel koleksiyonlarda yer alan yüzlerce Kırım Tatar el sanatı örneğinin fotoğraflarından oluşmaktadır.

İstanbul Bilgi Üniversitesi, İstanbul,2015. ISBN : 978-605-399-397-1 Açıklama : Derleyici: Ayhan Kaya Derleyici: Dr. M. Murat Erdoğan Sayfa Sayısı 394 Cilt Tipi Karton Kapak Kağıt Cinsi Kitap Kağıdı Boyut 19 x 24 cm. Türkiye’nin Göç Tarihi, 14. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Türkiye’ye Göçler adlı bu eser, Anadolu topraklarının yüzlerce yılın ötesine uzanan son derece hareketli, zengin ve o ölçüde de çok yönlü, çok kültürlü sonuçlar yaratan göç tarihinin, dünden bugüne ulaşan hikayesini konu ediniyor. Aslında çalışma, Anadolu coğrafyasının kısa sayılabilecek bir tarihsel dilimi üzerinde yoğunlaşmakta ve genel olarak Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan bu yana gerçekleşen göçlerin yaratmış olduğu toplumsal, ekonomik, siyasal ve kültürel yapılanmalarını sonuçlarıyla birlikte ele almaktadır. Bir başka açıdan da bakıldığında bu önemli eser, bir anlamda çok kültürlü Anadolu’yu resmetmekte, bu geniş çerçeve içinde yüzlerce yıl sürekli değişen ama hiçbir zaman tek renkli olmayan zengin ve çarpıcı tabloyu anlamamızı sağlamaktadır. Her biri konularında uzman olan değerli bilim insanlarımızın özgün çalışmalarının yeraldığı kitapta, Türkiye’nin artık giderek artan oranda göçmen kitlesine evsahipliği yapacağı gerçeğinin reddedilemeyeceği vurgulanmakta, toplumumuzun belli bir kesiminde potansiyel olarak varolan ve son Suriyeli göçmenlerin gelmesiyle de yükselmeye başlayan “göçmen karşıtı” söylemlere karşı doğru politikalar üretilmesi önerilmektedir. Bunun da yolu ciddi ve güvenilir toplumsal, siyasal, kültürel ve hukuki bir yapılanma…