Erşahin Ahmet AYHÜN. Eğitim Yayınevi, İstanbul, Eylül 2014 ISBN: 9786059991117 312 sayfa. 15×21,5cm “Osmanlı Devleti için oldukça mühim olan Kırım Hanlığı, Osmanlı halifesinin yanında seferden sefere koşmuş, Karadeniz’in kuzeyinde, Kafkaslarda, Sibirya’da ve Doğu Avrupa’da yaşayan milletlerin tarihine tesir etmiş, Moskova Prensliğine asırlar boyu nefes aldırmamıştır. Tarihte önemli bir görevi üstlenmiş olan Kırım Hanlığının yıkılışı, Osmanlı Devletinde büyük bir üzüntü kaynağı olmuştur. Kırım’ı ilhak edip, gayri hukuki bir şekilde halkını soykırıma uğratarak ve sürgün ederek içini boşaltan siyasi güçlerin iktidarları da yok olup gitmiştir. Topraklarını kaybeden Kırım halkının vatana dönüş mücadeleleri, günümüze kadar devam edip gelmiştir. Kırım Türklerinin tarihinden alınacak çok dersler vardır. Bu saha ihmal edilerek layıkıyla çalışılmamıştır. Maksadımız, bu mütevazı çalışmamızla, araştırmacıların dikkatini bu alana çekebilmek suretiyle Kırım ve Osmanlı tarihine katkıda bulunmaktır.”

Abdülkadir ATICI. Ensar Neşriyat, Konya, Ağustos 2014. ISBN: 978-605-5176-67-9 1088 Sayfa, 160-240-68 mm . “Kırım Hanlığı, Altın Ordu Devletinin dağılmasının ardından (XIII-XIV. yüzyıllar) müstakil bir devlet olarak tarih sahnesine çıkmıştır. Fatih Sultan Mehmet döneminde Kırım, Osmanlı Devletinin kontrolü altına girmiştir. Osmanlının bu hâkimiyeti Rusya’nın 1783 yılında Kırımı işgal etmesine kadar devam etmiştir. Kırım, Rusya’nın işgalinden itibaren uzun yıllar sürecek olan zor ve çileli bir sürecin içine girmiştir. Kırım halkı, Ruslar tarafından çok sert politikalarla asimile, hatta yok edilmeye çalışılmıştır. Bu çileli sürecin en ağır halkalarından biri de 1944 yılında Stalin’in aldığı sürgün kararıdır. Bu sürgün kararıyla birlikte Kırım halkı, Orta Asya’ya (özellikle Özbekistan’a) doğru ölüm yolculuğuna çıkarılmıştır. Stalin’in ölümünün ardından baskının kademeli olarak azaltılması, tüm Orta Asya’da olduğu gibi, Kırım Türklerinin nüfus olarak yoğun bir şekilde bulunduğu Özbekistan’da da bir hareketlilik meydana getirmiştir. Bu hareketlilik döneminde Taşkent’te yayın hayatına başlayan Yıldız dergisi önemli bir yere sahiptir. Adeta Kırım Türklerinin toplanma merkezi hâline gelen dergi, birçok konu hakkında yazıların yazılması sebebiyle de döneme ışık tutmuştur. Kırım Türkçesiyle yazılan ve dönemin birçok önemli şahsiyetinin yazılarını da içinde bulunduran Yıldız dergisi, bizim de metin çalışmamızın esasını oluşturmuştur.”

Baronne L. De WRANGELL Tarih Vakfı Yurt Yayınları. İstanbul, 2014. ISBN:9789753333139-144 sf. 15,5×21,5cm Uzun tarihi boyunca sayısız kere istila edilen, topraklarında antik çağlardan beri farklı egemenliklerin hüküm sürdüğü, farklı etnik ve dini topluluklara, kolonilere, krallıklara ev sahipliği yapan Kırım, tarih boyunca önemini hiçbir zaman yitirmemiştir. Birinci Dünya Sa-vaşından önce bölgeyi gezen ve bir süre Kırımda yaşayan Baronne L. de Wrangell, Kırımın Çehreleri adlı eserinde bu çeşitlilikle zenginleşen Kırımın tarihsel gelişimini antik çağlardan günümüze dek arkeolojik, siyasal, askeri, sosyal, etnik ve kültürel şekillenmelere de ışık tutacak şekilde gözlemleriyle birlikte aktarıyor. 1939 yılında Fransa’da yayımlanan Kırım’ın Çehreleri, bir yandan yazarının etkileyici edebi üslubuyla zamanımızın çok gerisinde kalmış bir dönemi dile getirirken, diğer yandan sunduğu bilgilerle ve dönemsel anlatılarla tarihin nasıl katı bir yapıya sahip olmadığının karşı-laştırmalı bir örneğini sunuyor.

Alan PALMER İstanbul: Alfa Yayınları, 2014 ISBN : 9786051068336 Sayfa Sayısı: 380 Kapak: Karton Kağıt: 2. Hamur Ebat: 135-210   Kırım Savaşı çoğunlukla Doğu Meselesindeki çarpıcı olaylardan biri olarak görülür; hem mağlup Rusya’nın hem de savaşçı olmayan Avusturya’nın çapını küçülterek Avrupa’daki güç dengesini değiştiren kesin bir mücadele olarak öne çıkmıştır. Rusça, Fransızca ve İtalyanca kaynaklar ile İngiliz arşivlerinde şimdiye dek işlenmemiş malzemeyi etkin bir şekilde kullanan Palmer konuyla ilgili ülkelerin görüşlerini de ortaya koyuyor. Kara ve donanma kuvvetlerine dair olayların hepsi Büyük Devletler siyaseti ve diplomasisi bağlamında işleniyor. Avrupalı ve Baltık açıları vurgulanarak Kırım Savaşı’nı açık ve net bir şekilde odaklanan kitap bu konuya yönelik ilk kapsamlı yorum olma özelliği taşıyor. Kırım Savaşı’nı yeni bir bakışla anlatan bu değerli kitapta Alan Palmer Balaklava Savaşı, Florence Nightingale, Stratford de Redcliffe’in savaş suçu, Lord Cardigan ve Lord Lucan arasındaki rekabet ve ingilizlerin yurtseverlik coşkusu gibi kavramlara ilişkin efsane ve önyargıları ortaya koyuyor.

Ömer BIYIK. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2014 ISBN : 9786051551470 Açıklama : Sayfa Sayısı: 300 Kapak: Karton Kağıt: 2. Hamur Ebat: 165-235 Kırım, tarih boyunca çeşitli milletlerin en önemli uğrak yerlerinden biri olmuştur. Öyle ki Kırım; İskitlerden Romalılara, Hazarlardan Selçuklulara ve Osmanlılardan Ruslara kadar bölgedeki hemen her devlet için sahip olunması gereken kıymetli bir hazine olma hüviyetini hiçbir zaman kaybetmemiştir. Haddizatında 20. ve 21. Yüzyıllarda yaşanan siyasî, askerî ve ticarî gelişmeler Kırımın öneminden bir şey kaybetmediğini, bilakis kıymetinin katlanarak arttığını ispatlar mahiyettedir. Ömer Bıyıkın hazırlamış olduğu Kırımın İdarî ve Sosyo-Ekonomik Tarihi başlıklı çalışması, Kırımın Osmanlı İmparatorluğu döneminde nasıl bir gelişme kaydettiğini birinci el kaynaklara dayanarak açıklıyor. Kırım Hanlarının seçiminden şehirlerin idaresine, sosyal hayatın veçhelerinden ticarî faaliyetlere kadar Kırım’da cereyan eden hadiseler ayrıntılı bir şekilde gözler önüne seriliyor.

Ankara: ., 2013   ISBN : 978-605-60301-1-6 Açıklama : 64 sf. Seri : İsmail OTAR Tarih-Edebiyat ve Kültür Serisi Nu: 5

Mehmet Vani YURTSEVER Hazırlayan: Saim Osman KARAHAN. Köstence: Editura Ceconi, 2013   ISBN : 978-606-8417-65-3

Nazmi EROĞLU İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2013 ISBN : 9786055261955 Açıklama : 128 s. — 2. Hamur– Ciltsiz — 13 x 20 cm Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı İsmail Gaspıralı, 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında Türk-İslâm dünyasında etkili olmuş bir düşünürdür. O, hem bir mütefekkir, hem bir aksiyon adamıydı. Kırım’da umum Türk halkları için yayımladığı Tercüman gazetesi, çocuklar ve kadınlara yönelik dergileriyle bir akımın, daha doğrusu yenilikçiliğin öncüsü durumuna geldi. “Dilde, fikirde, işte birlik”, bu düşünce ve faaliyetlerinin ana umdesi oldu. Rusya ve Batılı emperyalist devletlerin işgali ve kültürel tesiri altına giren Müslüman milletlerin bu vahim durumdan kurtulması için kendi kültür ve inançlarına bağlı kalarak ilmî gelişmeleri takip etmesi ve çağın gereklerini yerine getirmesinin elzem olduğuna inandı. Ayrıca, düşünceleri doğrultusunda mensubu olduğu millet ve ümmeti bitmeyen bir enerji ile ikna etmenin gayreti içinde oldu ve bu uğurda hayatını vakfetti. Gaspıralı, gazete ve dergilerde yazdığı makalelerle düşüncelerini dile getirdiği gibi, roman tekniğini de kullanarak fikirlerini işlemiş ve geniş kitlelere mal etmeye çalışmıştır. Bunun en güzel örneği Dârürrahat Müslümanları adlı romanıdır. Ancak, ünlü düşünürün söz konusu eserinde alternatif bir İslâm toplumu önermesi, eseri istisnaî bir duruma getirmiş, roman/hikâye yönü gölgede kalmıştır. Eser, yazarın idealleri ve düşüncelerinin bir nevi özü…

Mehmet Turgut BERBERCAN İstanbul: Derin Yayınları, 2013 ISBN : 9786055500887 Türklüğe ait birer dil, edebiyat ve folklor ürünü olarak bir çok zenginliği bünyesinde barındıran metinlerin filolojik esaslara göre işlenip incelenmesi, tanıtılması, diğer Türk lehçelerine aktarılması vasıtasıyla karşılaştırmalı çalışmaların yapılması Türk dili, edebiyatı ve kültürü araştırmaları için oldukça büyük önem taşımaktadır. Vaktiyle Şevket Asanov, Ablaziz Veliyev tarafından toplanan, 1988de Taşkentde Kril harfleriyle sunulan bilmece derlemeleri, Tapmacalar (Kırım Tatar Bilmeceleri), bu çalışmanın konusunu teşkil etmektedir. Çalışma, Kril harfleriyle düzensiz ve standart olmayan bir imla ile yazılmış bilmecelerin standart bir şekilde Latin harflerine aktarılmış çeviriyazısını, Türkiye Türkçesine çevirisini, metnin tüm söz varlığını ortaya koyan, her kelimenin metin içinde geçtiği yerlerin belirtildiği kelime indeksini ve ek olarak, esas alınan metnin Kril harfli örneklerini içermektedir. Kırımdaki unutulmakta olan Türk kültürü önce bilinmek sonra yaşatılmak ve tanıtılmak, böylelikle gelecek kuşaklara aktarılmak mecburiyetindedir. Kırım Tatar Bilmeceleri ile işte bu ideale bir katkı sağlamak ümidi duyulmuştur.

Joseph von Hammer-Purgstall . İstanbul: İnsan Yayınları, 2013   ISBN : 9789755746746 Türkiye’de Osmanlı Devleti Tarihi adlı hacimli eseriyle tanınan Joseph von Hammer-Purgstall’ın Kırım Hanlığı Tarihi adıyla çevirdiğimiz bu eserinin orijinal ismi ‘Türkçe Kaynaklara Göre Osmanlı Hakimiyeti Altındaki Kırım Hanlığı Tarihi, Şahin Giray’ın Bir Gazeli Ekiyle Birlikte’ (Geschichte der Chane der Krim unter Osmanischer Herrschaft aus Türkischen Quellen, Zusammengetragen mit der Zugabe einen Gasels Schaingerai’s) şeklindedir. Zengin bir kaynakçaya sahip olan eserde yazar, Osmanlıca birçok elyazma eser, resmi yazı, kanunname ve tezkirelerin yanı sıra Osmanlı Devleti tarihiyle ilgili birçok eserden de yararlanmıştır. Bu yönüyle Osmanlı tarihine meraklı olanları da ilgilendiriyor. Özellikle Osmanlı Devleti ile Kırım Hanlığı ilişkilerini ele almış olması kitaba bir özellik katıyor.