Abdülvahap KARA . İstanbul: Ufuk Ötesi Yayınları, Kampta durum günden güne kötüleşiyordu. Esirlere bir hafta boyunca yiyecek hiçbir şey verilmedi. Her gün yüzden fazla esir açlık, susuzluk ve hastalıklardan ölüyordu. Bir sabah meydanın köşesindeki hoparlörden yemek verileceği ilan edildi. Ayrıca yemek dağıtımı sırasında intizam bozulduğu taktirde ateş açılacağı da ikaz edildi. Kuyruğa giren esirler, sıraları geldikçe, mutfaktan verilen elli gram ekmek ve yarım litre çorbayı alıyordu. Çorbaları konserve kutularına, kutuları olmayanlar ise şapkalarına doldurtuyorlardı. Kirovograd Esir Kampında geçen her ay bir asra bedeli. Burada yenen bir lokma ekmek, o kadar değerliydi ki neredeyse, dört başı mamur bayram sofrasına eşitti. Kamptaki eziyet ve sıkıntı onu o kadar sarsmıştı ki hayat bakışını dramatik bir biçimde değiştirmişti. O artık kentlerin insanlar için inşa edildiğine inanmıyordu, insanların da Tanrı tarafından yaratılmış olduklarından şüphe ediyordu. Kirovograd’da yalnız insanlar değil, güneşin ışığı, gecelerin karanlığı, yağan yağmur ve hatta kar bile bir başkaydı.

Fevzi ALTUG. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, İstanbul, 2005.

Ahmet ÖZENBAŞLI. EKHAD, 2004. İlk defa 1925 yılında Arap harfleri ile Akmescit’te basılan kitap İsmail Otar tarafından latin harflerine aktarılarak İstanbul Türkçesi’ne çevrilmiş. Kitapta Rus Çarlığının 1783’te Kırım’ı işgaliyle başlayan tarihimizin göçlerle dolu facialı dönemi anlatılı;yor. İsmail Otar Bey’in dipnotları ile zenginleştirilmiş eserin Sovyetlerin ilk yıllarında yazılması sebebiyle Türk-Rus ilişkilerine ilişkin yorumları okurken bunun göz önüne alınması gerekir. İsmail Bey kitabın başında eserdeki bazı kısımlara iştirak etmediğini not düşmüştür.

Ankara, 2004.

Filiz Tutku AYDIN. Ankara, 2006.

Hamdi MERT.

Seher DURMAZ. Kırım ki daima sürgün kelimesiyle birlikte anılırken belki de ilk kez bu eserde gurbetin -bir güzel gurbetin- adı olmuştur. Kırım, bu kez bir kadın yazarın, eşi ve üç küçük çocuğuyla gurbetlere düşmüş hassas bir kalbin kaleminden anlatıldı. Kırım’da kaldığı üç yıla, kapı önlerinin çekirdek satıcısı yaşlı Rus hanımları, daracık odalarda yaşayan muhacirleri, fedakâr öğretmenleri, Türkiye’den gelen öğrencileri ve en çok da Kırım’ın çilekeş kadınlarına dair hikayeleri sığdıran yazarın sade; ama duyarlı satırlarını okumak, acıları, ümitleri, iyi ve kötü yanlarıyla insanın her yerde insan olduğunu öğretiyor. “Deneme türünün bu yalın, gösterişsiz ama usta kalemi birkaç fırça darbesiyle önümüzde bir manzarayı canlandıran mahir ressamlar gibi canlı hayat tabloları sunuyor bize. ” Cihan Okuyucu ISBN : 9758775154  Açıklama : 119 sayfa. 13,5 x 21 Kaynak Yayınları; 2003, İstanbul.

Mustafa Abdülcemil KIRIMOĞLU Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği, Ankara, 2004.  

Yayına Hazırlayan : İsmail TÜRKOĞLU Cezmi BAYRAM Filiz BALOĞLU “Bu kitabın amacı, bir yandan son yüzyılın vatanı uğruna verdiği mücadelelerle sembolleşen bir kişiliği; bir insan hakları savunucusunu unutulmazlar arasında gündeme taşırken; diğer yandan Karadeniz’in karşı yakasında yeşeren Türk kültür ve medeniyetinin tesciline katkıda bulunmaktır.” (Kitabın arka kapağından) Türk Ocakları Genel Merkezi, İstanbul, 2002. ISBN : 9757841560

Nur Nicole KANÇAL-FERRARİ Klasik Yayınları, 2005, İstanbul.