İsmail Bey GASPIRALI. Editura Imperium, Köstence, 2014. Yayına Hazırlayan: Saim Osman KARAHAN ISBN: 978-606-93673-9-1 138 sayfa, karton kapak, 14,5×20,5cm. Kitapta İsmail Bey Gaspıralı’nın Frengistan Mektupları ve Darürrahat Müslümanları adlı eserleri Emel Dergisi Yazıişleri müdürümüz Saim Osman Karahan tarafından Dobruca Kırım Tatar Ağzı’na aktarılmış ve sonuna Gaspıralı’nın kısa hayat hikâyesi eklenmiştir. “Molla Abbas medrese mezunı, Taşkentli bir caş Tatardır. Acilikke ketmege niyetlenip Odesa’da Türkiye vaporın beklep turğanda, tiyatruda bir Fransız qızıman tanışır… Acilik planını biraz deñiştirir, başta Frengistan’nı (Batı Avrupa’nı) körecek, sonra Mekke’ge baracaq bolır. Batı’nıñ medeniyetimen tanışır, bonıñ Türk-Tatar ve müslüman bolğan öz halqına yararlarını ve zararlarını tüşünmege başlar.”

Ali İhsan KOLCU. Salkımsöğüt Yayınları, Erzurum, 2014. ISBN: 6055160296. 111 sayfa; 13,5×19,5 cm. 2.Baskı. Türk aydınlanmasının büyük önderlerinden Ceditçi, gazeteci, düşünür, yazar ve yayımcı İsmail Gaspıralı yalnızca yaşadığı döneme değil sonraki yüzyıla da damgasını vuran önemli aydınlardan biridir. Onun 1914’te ölümünden sonra Tercüman yazı heyetinin katkılarıyla Hasan Sabri Ayvazof tarafından hazırlanan bu albümde, İsmail Gaspıralı’nın hem özel hayatı hem de yazarlık, gazetecilik hayatıyla ilgili önemli bilgiler vardır. Kendisini dünya Müslümanlarının aydınlanması çalışmaya adamış bu büyük adamın yürüttüğü faaliyetler, bu kitapta tarihsel belgeler ışığında ele alınmış ve onun ölümünün İslam dünyasında yaptığı büyük yankılar özetlenmiştir.

Abid TAHİRLİ. İleri Yayınları, İstanbul, Ekim 2014. ISBN: 9786055452582 224 Sayfa. 14,5×20,5 cm. İlk arayışlarından başlayarak onun “Dilde, fikirde, işte birlik!” ülküsünü hayata geçirdiği ve kendisiyle özdeşleşen başyapıtı Tercüman gazetesine (1883-1918), cehalete indirilen ağır darbe olan “Yeni Okul”dan Türkçe konuşan halkların her alandaki birliği mücadelesine ve “Bütün Türklerin tercümanı” olmasına kadar İsmail Gaspıralı’nın yaşamını aktaran, meslektaşlarının ve araştırmacıların gözüyle ona ışıldak tutan İsmail Gaspıralı’nın Dünyası’nda kendi yapıtlarından yararlanılarak hazırlanmış İsmail Gaspıralı portresi çıkıyor karşımıza. Yaşamı, yapıtları, çalışmaları, düşünceleriyle yeterince bilinmeyen Gaspıralı’nın, UNESCO’nun 2014 yılını İsmail Gaspıralı Yılı ilan etmesiyle yeniden gündeme gelmesi çabalarının boşa gitmediğini göstermektedir. -Öner Yağcı-

Erşahin Ahmet AYHÜN. Eğitim Yayınevi, İstanbul, Eylül 2014 ISBN: 9786059991117 312 sayfa. 15×21,5cm “Osmanlı Devleti için oldukça mühim olan Kırım Hanlığı, Osmanlı halifesinin yanında seferden sefere koşmuş, Karadeniz’in kuzeyinde, Kafkaslarda, Sibirya’da ve Doğu Avrupa’da yaşayan milletlerin tarihine tesir etmiş, Moskova Prensliğine asırlar boyu nefes aldırmamıştır. Tarihte önemli bir görevi üstlenmiş olan Kırım Hanlığının yıkılışı, Osmanlı Devletinde büyük bir üzüntü kaynağı olmuştur. Kırım’ı ilhak edip, gayri hukuki bir şekilde halkını soykırıma uğratarak ve sürgün ederek içini boşaltan siyasi güçlerin iktidarları da yok olup gitmiştir. Topraklarını kaybeden Kırım halkının vatana dönüş mücadeleleri, günümüze kadar devam edip gelmiştir. Kırım Türklerinin tarihinden alınacak çok dersler vardır. Bu saha ihmal edilerek layıkıyla çalışılmamıştır. Maksadımız, bu mütevazı çalışmamızla, araştırmacıların dikkatini bu alana çekebilmek suretiyle Kırım ve Osmanlı tarihine katkıda bulunmaktır.”

Abdülkadir ATICI. Ensar Neşriyat, Konya, Ağustos 2014. ISBN: 978-605-5176-67-9 1088 Sayfa, 160-240-68 mm . “Kırım Hanlığı, Altın Ordu Devletinin dağılmasının ardından (XIII-XIV. yüzyıllar) müstakil bir devlet olarak tarih sahnesine çıkmıştır. Fatih Sultan Mehmet döneminde Kırım, Osmanlı Devletinin kontrolü altına girmiştir. Osmanlının bu hâkimiyeti Rusya’nın 1783 yılında Kırımı işgal etmesine kadar devam etmiştir. Kırım, Rusya’nın işgalinden itibaren uzun yıllar sürecek olan zor ve çileli bir sürecin içine girmiştir. Kırım halkı, Ruslar tarafından çok sert politikalarla asimile, hatta yok edilmeye çalışılmıştır. Bu çileli sürecin en ağır halkalarından biri de 1944 yılında Stalin’in aldığı sürgün kararıdır. Bu sürgün kararıyla birlikte Kırım halkı, Orta Asya’ya (özellikle Özbekistan’a) doğru ölüm yolculuğuna çıkarılmıştır. Stalin’in ölümünün ardından baskının kademeli olarak azaltılması, tüm Orta Asya’da olduğu gibi, Kırım Türklerinin nüfus olarak yoğun bir şekilde bulunduğu Özbekistan’da da bir hareketlilik meydana getirmiştir. Bu hareketlilik döneminde Taşkent’te yayın hayatına başlayan Yıldız dergisi önemli bir yere sahiptir. Adeta Kırım Türklerinin toplanma merkezi hâline gelen dergi, birçok konu hakkında yazıların yazılması sebebiyle de döneme ışık tutmuştur. Kırım Türkçesiyle yazılan ve dönemin birçok önemli şahsiyetinin yazılarını da içinde bulunduran Yıldız dergisi, bizim de metin çalışmamızın esasını oluşturmuştur.”

Baronne L. De WRANGELL Tarih Vakfı Yurt Yayınları. İstanbul, 2014. ISBN:9789753333139-144 sf. 15,5×21,5cm Uzun tarihi boyunca sayısız kere istila edilen, topraklarında antik çağlardan beri farklı egemenliklerin hüküm sürdüğü, farklı etnik ve dini topluluklara, kolonilere, krallıklara ev sahipliği yapan Kırım, tarih boyunca önemini hiçbir zaman yitirmemiştir. Birinci Dünya Sa-vaşından önce bölgeyi gezen ve bir süre Kırımda yaşayan Baronne L. de Wrangell, Kırımın Çehreleri adlı eserinde bu çeşitlilikle zenginleşen Kırımın tarihsel gelişimini antik çağlardan günümüze dek arkeolojik, siyasal, askeri, sosyal, etnik ve kültürel şekillenmelere de ışık tutacak şekilde gözlemleriyle birlikte aktarıyor. 1939 yılında Fransa’da yayımlanan Kırım’ın Çehreleri, bir yandan yazarının etkileyici edebi üslubuyla zamanımızın çok gerisinde kalmış bir dönemi dile getirirken, diğer yandan sunduğu bilgilerle ve dönemsel anlatılarla tarihin nasıl katı bir yapıya sahip olmadığının karşı-laştırmalı bir örneğini sunuyor.

Paul Robert MAGOCSI . University of Toronto Press, Toronto, 2014. ISBN: 978-0772751102 . 160 sf. 10 bölümden oluşan kitapta Kırım’da hüküm süren ilk medeniyetlerden 2014’teki Rus işgali öncesine kadar geçen dönem ele alınmış. Genel Kırım tarihi Kırım Tatarları başrolde olacak şekilde özetlenmiş. Renkli fotoğraflar, haritalar ve çizimlerle zenginleştirilen kitap fazla ayrıntıya girmeden Kırım’ın tüm tarihi dönemlerine temas ederek İngilizce kaynaklar arasındaki önemli bir ihtiyacı karşılıyor.

Alan PALMER İstanbul: Alfa Yayınları, 2014 ISBN : 9786051068336 Sayfa Sayısı: 380 Kapak: Karton Kağıt: 2. Hamur Ebat: 135-210   Kırım Savaşı çoğunlukla Doğu Meselesindeki çarpıcı olaylardan biri olarak görülür; hem mağlup Rusya’nın hem de savaşçı olmayan Avusturya’nın çapını küçülterek Avrupa’daki güç dengesini değiştiren kesin bir mücadele olarak öne çıkmıştır. Rusça, Fransızca ve İtalyanca kaynaklar ile İngiliz arşivlerinde şimdiye dek işlenmemiş malzemeyi etkin bir şekilde kullanan Palmer konuyla ilgili ülkelerin görüşlerini de ortaya koyuyor. Kara ve donanma kuvvetlerine dair olayların hepsi Büyük Devletler siyaseti ve diplomasisi bağlamında işleniyor. Avrupalı ve Baltık açıları vurgulanarak Kırım Savaşı’nı açık ve net bir şekilde odaklanan kitap bu konuya yönelik ilk kapsamlı yorum olma özelliği taşıyor. Kırım Savaşı’nı yeni bir bakışla anlatan bu değerli kitapta Alan Palmer Balaklava Savaşı, Florence Nightingale, Stratford de Redcliffe’in savaş suçu, Lord Cardigan ve Lord Lucan arasındaki rekabet ve ingilizlerin yurtseverlik coşkusu gibi kavramlara ilişkin efsane ve önyargıları ortaya koyuyor.

Ömer BIYIK. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2014 ISBN : 9786051551470 Açıklama : Sayfa Sayısı: 300 Kapak: Karton Kağıt: 2. Hamur Ebat: 165-235 Kırım, tarih boyunca çeşitli milletlerin en önemli uğrak yerlerinden biri olmuştur. Öyle ki Kırım; İskitlerden Romalılara, Hazarlardan Selçuklulara ve Osmanlılardan Ruslara kadar bölgedeki hemen her devlet için sahip olunması gereken kıymetli bir hazine olma hüviyetini hiçbir zaman kaybetmemiştir. Haddizatında 20. ve 21. Yüzyıllarda yaşanan siyasî, askerî ve ticarî gelişmeler Kırımın öneminden bir şey kaybetmediğini, bilakis kıymetinin katlanarak arttığını ispatlar mahiyettedir. Ömer Bıyıkın hazırlamış olduğu Kırımın İdarî ve Sosyo-Ekonomik Tarihi başlıklı çalışması, Kırımın Osmanlı İmparatorluğu döneminde nasıl bir gelişme kaydettiğini birinci el kaynaklara dayanarak açıklıyor. Kırım Hanlarının seçiminden şehirlerin idaresine, sosyal hayatın veçhelerinden ticarî faaliyetlere kadar Kırım’da cereyan eden hadiseler ayrıntılı bir şekilde gözler önüne seriliyor.