Kırım Tatar Dili

Kırım Tatar Türkçesi (Giriş-Metinler)


Abdülkadir ATICI

Konya: Ensar Neşriyat, 2014

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

ISBN : 978-605-5176-67-9  Açıklama : Sayfa Sayısı: 1088 Kapak: Ciltli Kağıt: 2. Hamur Ebat: 160-240-68 mm Yayın Dili: Türkçe Basım Yeri: Konya Basım Tarihi: 2014-8 Baskı No: 1

 

 

Anahtar kelimeler : Kırım Tatar Dili

Kırım Hanlığı, Altın Ordu Devletinin dağılmasının ardından (XIII-XIV. yüzyıllar) müstakil bir devlet olarak tarih sahnesine çıkmıştır. Fatih Sultan Mehmet döneminde Kırım, Osmanlı Devletinin kontrolü altına girmiştir. Osmanlının bu hâkimiyeti Rusyanın 1783 yılında Kırımı işgal etmesine kadar devam etmiştir. Kırım, Rusyanın işgalinden itibaren uzun yıllar sürecek olan zor ve çileli bir sürecin içine girmiştir. Kırım halkı, Ruslar tarafından çok sert politikalarla asimile, hatta yok edilmeye çalışılmıştır. Bu çileli sürecin en ağır halkalarından biri de 1944 yılında Stalinin aldığı sürgün kararıdır. Bu sürgün kararıyla birlikte Kırım halkı, Orta Asyaya (özellikle Özbekistana) doğru ölüm yolculuğuna çıkarılmıştır. Stalinin ölümünün ardından baskının kademeli olarak azaltılması, tüm Orta Asyada olduğu gibi, Kırım Türklerinin nüfus olarak yoğun bir şekilde bulunduğu Özbekistanda da bir hareketlilik meydana getirmiştir. Bu hareketlilik döneminde Taşkentte yayın hayatına başlayan Yıldız dergisi önemli bir yere sahiptir. Adeta Kırım Türklerinin toplanma merkezi hâline gelen dergi, birçok konu hakkında yazıların yazılması sebebiyle de döneme ışık tutmuştur. Kırım Türkçesiyle yazılan ve dönemin birçok önemli şahsiyetinin yazılarını da içinde bulunduran Yıldız dergisi, bizim de metin çalışmamızın esasını oluşturmuştur.


Kırım Tatar Bilmeceleri


Mehmet Turgut BERBERCAN

İstanbul: Derin Yayınları, 2013

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

ISBN : 9786055500887  Açıklama :

 

 

Anahtar kelimeler : Kırım Tatar Dili

Türklüğe ait birer dil, edebiyat ve folklor ürünü olarak bir çok zenginliği bünyesinde barındıran metinlerin filolojik esaslara göre işlenip incelenmesi, tanıtılması, diğer Türk lehçelerine aktarılması vasıtasıyla karşılaştırmalı çalışmaların yapılması Türk dili, edebiyatı ve kültürü araştırmaları için oldukça büyük önem taşımaktadır. Vaktiyle Şevket Asanov, Ablaziz Veliyev tarafından toplanan, 1988de Taşkentde Kril harfleriyle sunulan bilmece derlemeleri, Tapmacalar (Kırım Tatar Bilmeceleri), bu çalışmanın konusunu teşkil etmektedir. Çalışma, Kril harfleriyle düzensiz ve standart olmayan bir imla ile yazılmış bilmecelerin standart bir şekilde Latin harflerine aktarılmış çeviriyazısını, Türkiye Türkçesine çevirisini, metnin tüm söz varlığını ortaya koyan, her kelimenin metin içinde geçtiği yerlerin belirtildiği kelime indeksini ve ek olarak, esas alınan metnin Kril harfli örneklerini içermektedir. Kırımdaki unutulmakta olan Türk kültürü önce bilinmek sonra yaşatılmak ve tanıtılmak, böylelikle gelecek kuşaklara aktarılmak mecburiyetindedir. Kırım Tatar Bilmeceleri ile işte bu ideale bir katkı sağlamak ümidi duyulmuştur.


Türkiye Türkçesi ve Kırım Tatarcasında zaman


Aydan Eryiğit UMUNÇ

Ankara: ., 1996

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

 

Universite : Ankara Üniversitesi  

Tez Turu : Yüksek Lisans 

Anahtar kelimeler : Kırım Tatar Dili

Bu tezde, Türkiye Türkçesi ve Kırım Tatarcasındaki basit zaman eklerinin benzer ve farklı yönleri incelenerek, bu benzerlik ve farklılıkların. Kının Tatarlarına Türkiye Türkçesindeki. Türklere ise Kırım Tatarcasındaki zamanların öğretilmesinde nasıl bir kolaylık sağlayabileceği ya da ne tür bir zorluk getirebileceği saptanmaya çalışılmıştır. 1. Bölümde. Türkiye Türkçesi ve Kırım Tatarcasının coğrafi yayılma alanları ile tarihî gelişimi üzerinde kısaca durulmuş, tezin amacı, yöntemi, varsayımları, kapsam ve sınırlılıklarıyla ilgili bilgiler verilmiştir, 2. Bölümde, konuyla ilgili daha önce yapılmış çalışmalardan kısaca söz edilmiştir. 3. Bölümde, dilcilerimizin kip ve zaman kavramlarıyla ilgili görüşlerine yer verilmiş, "zaman" kavramının betimlenmesiyle ilgili görüşler üzerinde durulmuştur. 4. Bölümde, Türkiye Türkçesi ve Kırım Tatarcasındaki zamanlar biçimsel olarak karşılaştırılmıştır. 5. Bölümde, zaman ekleri işlevsel olarak incelenmiştir. 6. Bölümde, Türkiye Türkçesi ve Kırım Tatarcasında "ortaç" olarak kullanılan zaman ekleri biçimsel ve işlevsel olarak incelenmiştir. 7. Bölümde, konu ile ilgili sonuç ve öneriler verilmiştir. Anahtar Sözcükler : Kırım Tatarcasında Zaman; Türkiye Türkçesinde Zaman


Polatlı Kerç ve Çongar Tatar Ağızları


Zühal YÜKSEL

Ankara: ., 1985

 

 

Universite : Gazi Üniversitesi  

Tez Turu : Yüksek Lisans 

Anahtar kelimeler : Kırım Tatar Dili


Türk Lehçeleri Grameri


 

Ankara: Akçağ Yayınları, 2008

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

 

 

 

Anahtar kelimeler : Kırım Tatar Dili

Türk Lehçeleri Grameri, Türk dünyasında yazı dili olarak kullanılan 20 lehçenin ayrı ayrı gramerlerini içine almaktadır: Türkiye Türkçesi, Gagavuz Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Özbek Türkçesi, Yeni Uygur Türkçesi, Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Karakalpak Türkçesi, Nogay Türkçesi, Tatar Türkçesi, Başkurt Türkçesi, Kırım Türkçesi, Karaçay-Malkar Türkçesi, Kumuk Türkçesi, Altay Türkçesi, Hakas Türkçesi, Tuva Türkçesi, Saha Türkçesi, Çuvaş Türkçesi. Gramerlerde her lehçenin ses özellikleri, yapım ekleri, isim ve fiil çekimleri örneklerle gösterilmiştir. Gramerlerin sonunda ayrıca beşer onar sayfalık metin örnekleri verilmiş; böylece okuyucunun ilgili lehçe hakkında daha somut bir fikir edinmesi sağlanmıştır.

Her lehçenin grameri o lehçe üzerinde uzmanlaşmış bilim adamları tarafından yazılmıştır. Prof. Dr. Ahmet B. Ercilasun’un yazdığı giriş bölümünde de Türkiye’deki Türkoloji ve lehçe çalışmalarının tarihçesini bulacaksınız. Bütün Türk lehçelerinin gramerini içine alan bu hacimde bir eser yalnız Türkiye’de değil, dünyada da ilk defa yazılmış olmaktadır. Eser, hem bilim dünyası ve aydınların ilgisini çekecek, hem de Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ile Türk Dili ve Edebiyatı bölümleri öğrencilerinin ihtiyaçlarına cevap verecektir.

EDİTÖR
Prof. Dr. Ahmet B. ERCİLASUN


BÖLÜM YAZARLARI
Türkiye Türkçesi  Yrd. Doç. Dr. Yavuz  KARTALLIOĞLU - Hüseyin YILDIRIM
Gagavuz Türkçesi  Prof. Dr. Nevzat ÖZKAN
Azeri Türkçesi  Yrd. Doç. Dr. Yavuz  KARTALLIOĞLU - Hüseyin YILDIRIM
Türkmen Türkçesi  Doç. Dr. Mehmet KARA
Özbek Türkçesi  Yrd. Doç. Dr. Rıdvan  ÖZTÜRK
Yeni Uygur Türkçesi  Dr. Habibe YAZICI ERSOY
Kazak Türkçesi  Yrd. Doç. Dr. Ferhat TAMİR
Kırgız Türkçesi  Prof. Dr. Hülya KASAPOĞLU ÇENGEL
Karakalpak Türkçesi  Doç. Dr. Ceyhun Vedat UYGUR
Nogay Türkçesi  Yrd. Doç. Dr. Dilek ERGÖNENÇ AKBABA
Tatar Türkçesi  Prof. Dr. Mustafa ÖNER
Başkurt Türkçesi  Dr. Habibe YAZICI ERSOY
Kırım Türkçesi  Doç. Dr. Zühâl YÜKSEL
Karaçay-Malkar Türkçesi  Doç. Dr. Ufuk TAVKUL
Kumuk Türkçesi  Prof. Dr. Çetin PEKACAR
Altay Türkçesi  Dr. Figen GÜNER DİLEK
Hakas Türkçesi  Doç. Dr. Ekrem ARIKOĞLU
Tuva Türkçesi  Doç. Dr. Ekrem ARIKOĞLU
Saha Türkçesi  Prof. Dr. M. Fatih KİRİŞÇİOĞLU
Çuvaş Türkçesi           Feyzi ERSOY


Kırım, Kazan ve Başkurt Türkçelerinde fiil


Zühal YÜKSEL

Ankara: ., 1992

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

 

Universite : Gazi Üniversitesi  

Tez Turu : Doktora 

Anahtar kelimeler : Kırım Tatar Dili


Polatlı Kırım Türkçesi Ağzı


Zühal YÜKSEL

: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1989

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

 

 

 

Anahtar kelimeler : Kırım Tatar Dili


Kıpçak Türkçesinden Kırım Tatarcasına anlam değişmeleri
The events of meaning from Kipchak Turkish to Crimean Tatar


Elmaz RUSTEMOVA

Isparta: ., 2014

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

 

Universite : Süleyman Demirel Üniversitesi  

Tez Turu : Yüksek Lisans 

Anahtar kelimeler : Kırım Tatar Dili

Bu çalışmada, Tarihȋ Kıpçak Türkçesinden bugünkü Kırım Tatarcasına kadar söz varlığındaki değişmeler ve anlam olayları tespit edilecektir. Elde edeceğimiz kelimeler Kırım Tatarcası için S. Useinov'un Kırım Tatarca-Rusça, Rusça-Kırım Tatarca, O. Zaatov'un Polnıy Russko-Tatarskiy Slovar Krımskotatarskogo Nareçiya, V. Mireev'in Rusça-Kırım Tatarca adlı Kırım Tatarcası Sözlükleri ile Tarihȋ Kıpçak Türkçesine ait Prof. Dr. Recep Toparlı'nın Kıpçak Türkçesi Sözlüğü, K. Grönbech'in Kuman Lehçesi Sözlüğü, Memlük Kıpçakçası Sözlükleriyle karşılaştırılacaktır. Anlam alanı değişmiş kelimeler etimoloji bakımından da incelenecektir. Bu inceleme için V.M. Nadelâyev'in Eski Türkçe Sözlüğü, T. Gülensoy'un Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü, E.V. Sevortyan'ın Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, W. Radloff'un Türk Lehçelerin Sözlüğü (Versuch eines Wörterbuches der Türk-Dialekte), A. Tietze'nin Tarihȋ ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lügâti, H. Eren'in Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü kullanılacaktır. Anahtar Kelimeler: Anlam Değişmeleri, Tarihȋ Kıpçak Türkçesi, Kırım Tatarcası, Tarihȋ Kıpçak Sözlükleri. // At this paper, will be identified the changes of vocabulary and the events of meaning from Historical Kipchak Turkish to Modern Crimean Tatar. The vocabularies that will be obtained, will be compared, the named of dictionaries for Crimean Tatar, S. Useinov's Crimean Tatar-Russian, Russian-Crimean Tatar, O. Zaatov's Polnıy Russko-Tatarskiy Slovar Krımskotatarskogo Nareçiya, V. Mireev's Russian-Crimean Tatar with Prof. Dr. Recep Toparlı's Kipcak Turkish Dictionary belongs to Historical Kipchak Turkish, K. Grönbech's Kuman Dialect Dictionary, Mamluk Kipchak dictionaries. The changed of vocabularies meaning area will be study in point of etymology. For this study will be used V.M. Nadelâyev's Old Turkish Dictionary, T. Gülensoy's Etymologic Dictionary of Turkish Words, E.V. Sevortyan's Turkish Etimolojik Dictionary, W. Radloff's Turkish Dialect Dictionary (Versuch eines Wörterbuches der Türk-Dialekte), A. Tietze's Historical and Etymologic Turkish Dictionary, H. Eren's Turkish Etimolojik Dictionary. Keywords: Meaning Changes, Historical Kipchak Turkish, Crimean Tatar, Historical Kipchak Dictionaries.


Kırım Tatarcası ve Türkiye Türkçesinde yalancı eşdeğerler
Crimean Tatar and Turkey Turkish equivalents


Naciye RUSTEMOVA

Isparta: ., 2014

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

 

Universite : Süleyman Demirel Üniversitesi  

Tez Turu : Yüksek Lisans 

Anahtar kelimeler : Kırım Tatar Dili

Yalancı eş değerler, kaynak dildeki bir kelimenin hedef dildeki bir kelimeyle yazılışlarının aynı, anlamlarının farklı olması durumudur. Bu çalışmanın amacı iki şive arasında yapılacak aktarmalarda belki de en büyük problemi oluşturan yalancı eş değer kelimelerin durumunu ortaya çıkarmaktır. Bu çalışmada, Kırım Tatar Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasındaki yazılışları aynı ama anlamları farklı olan yalancı eş değerdeki sözcükler incelenecektir. Söz konusu kelimeler, yani yalancı eş değerlik oluşturan isim ve fiiller her iki şivenin sözlüklerinden madde başları taranarak elde edilecektir. Sözler, Kırım Tatar Türkçesi için Useinov'un Kırım Tatarca-Rusça-Ukraynaca adlı sözlüğünden; Türkiye Türkçesi için Türkçe Sözlük'ten taranacaktır. Anahtar Sözcükler: Yalancı Eş Değerler, Kırım Tatar Türkçesi, Türkiye Türkçesi, Eş Sesli Kelimeler, Şiveler Arası Aktarma // The equivalents of a liars are the case that a word in the source of language has different meanings and same speeling with the word in the targat language. The aim of this work is to present the status of the equivalents of the liars words which is perhaps the biggest problem forming between two accents during transfering. In this work, Equivelence liar words whose writings are same but the meanings are different between Crimean Tatar and Turkey Turkish will be examined. Mentioned words i.e, nouns and verbs forming a equivalence liar, will be obtained by scanning the head of the articles from two accents words. Words, will be scanned; for Turkey Turkish from Turkish dictionary, for Crimean Tatar from the dictionary known as Useinov's Crimean Tatar-Russian-Ukrain. Key words: Equivalents, Crimean Tatar, Turkey Turkish, Homonymic words, Transfer between accents


Üriye Edemova'nın Ömürlik Yanımdasın adlı eserinden hareketle Kırım Tatar Türkçesinde kelime grupları
Phrases in Cri̇mea-Tatar Turkish wi̇th the poi̇nt of Üri̇ye Edemova's work named Ömürli̇k Yanimdasin


Gülşah BULUT AKTAŞ

Erzincan: ., 2014

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

 

Universite : Erzincan Üniversitesi  

Tez Turu : Yüksek Lisans 

Anahtar kelimeler : Kırım Tatar Dili


kaynakca.vatankirim.net | 2008-2017 | Emel KIRIM Vakfı'nın bir hizmetidir. | Karahan
www.vatankirim.net