İsmail Bey Gaspıralı

İsmail Gaspıralı ve Kırım Tatar Millî Hareketi


Ataalp Kadir PINARER

İstanbul: , 2014

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

 

Universite : İstanbul Üniversitesi  

Tez Turu : Doktora 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

Bu çalışma ile esas olarak, İsmail Gaspıralı'nın fikir ve çalışmalarının kendinden sonra gelen Kırım Tatar millî hareketleri ile Kırım Tatarlarının millî kimlik oluşturma yönündeki mücadelelerine yönelik etkilerinin ortaya çıkarılması ve daha genelde; Kırım Tatarlarında milliyetçilik hareket ve düşüncelerinin doğuşu ve gelişmesinin diakronik tarihsel bir perspektifte tahlil edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda; milliyetçilik konusunda kuramsal bir genel özet ve tartışmadan sonra, Kırım Tatarlarının genel bir tarihi geçmişi ile özellikle ilhâktan sonraki tarihleri kapsamındaki önemli konular incelenmiş; Gaspıralı'nın düşünceleri, bu düşüncelerin ortaya çıkmalarına neden olan faktörler de incelenerek, analiz edilmiş; Gaspıralı sonrasındaki millî hareketlerin, fikir ve amaçları ile çalışmaları, Sovyet dönemi milliyetler politikası, Kırım Tatarlarının toplu olarak sürgünü, vatanlarına geri dönme çabaları ve güncel Kırım Tatar Millî Hareketi incelenmiş; Kırım Tatarlarında güncel sosyo-ekonomik durumun tespiti için gerçekleştirilen bir araştırmanın sonuçları çerçevesinde Tatarların algılarındaki genel durum ortaya konmuş; Gaspıralı'nın inceleme ve analiz sonucu tespit edilen düşünce ve çalışmalarının genel etkileri yanında, kendinden sonra gelen Kırım Tatar millî hareketleri ile Kırım Tatarlarının millî kimlik gelişimi ve bu kapsamdaki mücadelelerine katkıları ortaya çıkarılmıştır. Bu Tez; 20. yüzyılda kısmen unutulmuş olan İsmail Gaspıralı'nın, Rusya'daki Türk halklarının aydınlanması, modernleşmesi ile kültürel gelişimine olan katkıları yanında; içinden çıkmış bulunduğu Kırım Tatarlarının tarihî, kültürel ve siyasî mücadelelerine olan derin etkisini daha iyi anlamamıza yardım edecektir.


Molla Abbas Frenğistan Diyarında


İsmail Bey GASPIRALI

Köstence: Editura Imperium, 2014

Yayına Hazırlayan : Saim Osman KARAHAN

Dil : Kırımtatarca   Alfabe : Latin

ISBN : 978-606-93673-9-1  Açıklama : 138 sf.

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

Kitapta İsmail Bey Gaspıralı'nın Frengistan Mektupları ve Darürrahat Müslümanları adlı eserleri Dobruca Kırım Tatar Ağzı'na aktarılmış ve sonuna Gaspıralı'nın kısa hayat hikayesi eklenmiştir. "Molla Abbas medrese mezunı, Taşkentli bir caş Tatardır. Acilikke ketmege niyetlenip Odesa'da Türkiye vaporın beklep turğanda, tiyatruda bir Fransız qızıman tanışır… Acilik planını biraz deñiştirir, başta Frengistan'nı (Batı Avrupa'nı) körecek, sonra Mekke'ge baracaq bolır. Batı'nıñ medeniyetimen tanışır, bonıñ Türk-Tatar ve müslüman bolğan öz halqına yararlarını ve zararlarını tüşünmege başlar."


İsmail Gaspıralı Seçilmiş Eserleri: 1 - Roman ve Hikâyeleri


İsmail Bey GASPIRALI

İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2003

Yayına Hazırlayan : Yavuz AKPINAR

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

ISBN : 978-975-437-435-3  Açıklama :

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

İsmail Gaspıralı (1851-1914), adından çok söz edilmesine rağmen eserleri, birçok faaliyeti ve hatta düşünceleriyle gereğince tanınmayan, saklı kalmış, ihmal edilmiş bir şahsiyettir. Düşünce ve idealleriyle Türklüğe önderlik eden İsmail Bey, roman ve hikâyeleri ile de Türk dünyasında modern edebiyatın kurulması için büyük çaba göstermiş, edebiyatımıza güzel eserler kazandırmıştır. Yayınevimiz İsmail Bey’in külliyatından seçilen eserlerden birincisini, roman ve hikâyelerini okuyucuya takdim ediyor. İsmail Gaspıralı, daha çok bir düşünce adamı olarak bilinir. Hâlbuki o, aynı zamanda güzel roman ve hikâyeler kaleme almış bir yazardır. Bu eserlerinde düşüncelerini, fikir yazılarından çok daha açık bir şekilde söyleme imkânı bulur. Onun düşüncelerini, ideallerini anlamak için en iyi “açar” bu roman ve hikâyelerdir. Kitapta yer verdiğimiz Darürrahat Müslümanları, Türk edebiyatının ilk, güzel ve ilginç ütopik roman örnekleri arasındadır. Kadınlar Ülkesi ise fantazi hikâyenin en güzel örneklerinden biridir.


İsmail Gaspıralı Seçilmiş Eserleri: 2 - Fikrî Eserleri


İsmail Bey GASPIRALI

İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2004

Yayına Hazırlayan : Yavuz AKPINAR

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

ISBN : 978-975-437-477-2  Açıklama : 3. Hamur - 12x19,5 cm - 422 sayfa

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

Mütefekkirin güncelliğini muhafaza etmekte olan, “Türk ve İslâm dünyasının “modernleşme” problemleri” konusunu ele alan eser ve yazılarından oluşan bir derlemedir. Avrupa ve Rusya ile nasıl ilişkiler kurulması gerektiğini, Rusya Müslümanlarının sosyal, siyasî ve kültürel hakları uğrundaki mücadelelerini ve düzenlemek istediği Dünya Müslümanları Kongresi hakkındaki teşebbüs ve düşüncelerini açıklar. Rusya, yönetimindeki büyük Müslüman topluluklar sebebiyle artık dünyadaki İslâm devletlerinden biri olduğu gerçeğini kabul etmeli ve Türk-İslâm düşmanlığından, onlara yönelik asimile siyasetinden vazgeçmelidir. Çünkü hem Rusya hem de İslâm âlemi, doğuda “Sarı Irk” tehdidiyle, batıda Avrupa emperyalizmi saldırganlığıyla kuşatılmıştır. Rusya ve başta Türkiye olmak üzere İslâm âlemi, bu iki büyük tehlikeden korunabilmek için aralarında ittifak yapmalıdır. Bu eseriyle bir bakıma “Avrasya Birliği” teorisini kuran Gaspıralı hem Türk Dünyası hem de İslam âlemi için mücadele eden bir fikir ve hareket adamı olduğunu ispatlar.


İsmail Gaspıralı Seçilmiş Eserleri: 3 - Dil, Edebiyat, Seyahat Yazıları


İsmail Bey GASPIRALI

İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2008

Yayına Hazırlayan : Yavuz AKPINAR

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

ISBN : 978-975-437-676-0  Açıklama : İthal - 12x19,5 cm - 512 sayfa

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

İsmail Gaspıralı’nın 1883-1914 yılları arasında Tercüman gazetesinde yayımlanan dil, edebiyat ve seyahat konulu belli başlı yazıları, ilk defa bu kitapta bir araya gelmiştir. Gaspıralı’nın “Ortak Türk Dili” (veya “Edebî Türk Dili”) hakkındaki görüşü genel olarak bilinse de, onun niçin böyle bir şeye lüzum tam olarak anlaşılamamıştır. Aslında Gaspıralı, Avrupa bilim ve tekniğine, ortak Türk kültürü ve Türk diline dayalı modern bir Türk kimliği oluşturma (tek Türk milliyeti) fikrindeydi. Bunu oluşturabilmek için de Türk dünyasında “Ortak Edebî Dil”e, “Ortak Modern Edebiyat”a, “Ortak Eğitim”e (Usul-i Cedid’e) ihtiyaç olduğunu düşünüyordu. Yani onun ideali; tek millet, tek dil, tek kültür idi. Kitapraki “Dil” ve “Edebiyat” yazıları, onun bu idealini bir bütün olarak yansıtmaktadır. “Seyahat Yazıları” ise İsmail Gaspıralı’nın değişik zamanlarda, Türkiye, Türkistan, Mısır, Hindistan gibi değişik yerlere yaptığı yolculukların izlenimlerini yansıtmaktadır. Bu yazıları da bize, özellikle Türk dünyası, İslâm alemi hakkındaki düşüncelerini derli toplu olarak öğrenme imkânı verir.


İsmail Gaspıralı Albümü


Ali İhsan KOLCU

Erzurum: Salkımsöğüt Yayınları, 2014

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

ISBN : 6055160296  Açıklama : 111 sayfa Kitap Kağıdı 13,5x19,5 cm Karton Kapak

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

Türk aydınlanmasının büyük önderlerinden Ceditçi, gazeteci, düşünür, yazar ve yayımcıİsmail Gaspıralı yalnızca yaşadığı döneme değil sonraki yüzyıla da damgasını vuran önemli aydınlardan biridir.
Onun 1914'de ölümünden sonra Tercüman yazı heyetinin katkılarıyla Hasan Sabri Ayvazof tarafından hazırlanan bu albümde, İsmail Gaspıralı'nın hem özel hayatı hem de yazarlık, gazetecilik hayatıyla ilgili önemli bilgiler vardır.
Kendisini dünya Müslümanlarının aydınlanması çalışmaya adamış bu büyük adamın yürüttüğü faaliyetler, bu kitapta tarihsel belgeler ışığında ele alınmış ve onun ölümünün İslam dünyasında yaptığı büyük yankılar özetlenmiştir.


İsmail Gaspıralı Dünyası İsmail Gaspıralı Dehası


Abid TAHİRLİ

İstanbul: İleri Yayınları, 2014

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

ISBN : 9786055452582  Açıklama : Sayfa Sayısı: 224 Kapak: Karton Kağıt: 2. Hamur Ebat: 145-205-0 mm Basım Tarihi: 2014-10 Baskı No: 1

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

İlk arayışlarından başlayarak onun "Dilde, fikirde, işte birlik!" ülküsünü hayata geçirdiği ve kendisiyle özdeşleşen başyapıtı Tercüman gazetesine (1883-1918), cehalete indirilen ağır darbe olan "Yeni Okul"dan Türk.e konuşan halkların her alandaki birliği mücadelesine ve "Bütün Türklerin tercümanı" olmasına kadar İsmail Gaspıralı'nın yaşamını aktaran, meslektaşlarının ve araştırmacıların gözüyle ona ışıldak tutan İsmail Gaspıralı'nın Dünyası'nda kendi yapıtlarından yararlanılarak hazırlanmış İsmail Gaspıralı portresi çıkıyor karşımıza. Yaşamı, yapıtları, çalışmaları, düşünceleriyle yeterince bilinmeyen Gaspıralı'nın, UNESCO'nun 2014 yılını İsmail Gaspıralı Yılı ilan etmesiyle yeniden gündeme gelmesi çabalarının boşa gitmediğini göstermektedir. -Öner Yağcı-


Ütopyalar Işığında Gaspıralı'nın Darürrahat Müslümanları


Nazmi EROĞLU

İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2013

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

ISBN : 9786055261955  Açıklama : 128 s. -- 2. Hamur-- Ciltsiz -- 13 x 20 cm

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

İsmail Gaspıralı, 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında Türk-İslâm dünyasında etkili olmuş bir düşünürdür. O, hem bir mütefekkir, hem bir aksiyon adamıydı. Kırım'da umum Türk halkları için yayımladığı Tercüman gazetesi, çocuklar ve kadınlara yönelik dergileriyle bir akımın, daha doğrusu yenilikçiliğin öncüsü durumuna geldi. "Dilde, fikirde, işte birlik", bu düşünce ve faaliyetlerinin ana umdesi oldu. Rusya ve Batılı emperyalist devletlerin işgali ve kültürel tesiri altına giren Müslüman milletlerin bu vahim durumdan kurtulması için kendi kültür ve inançlarına bağlı kalarak ilmî gelişmeleri takip etmesi ve çağın gereklerini yerine getirmesinin elzem olduğuna inandı. Ayrıca, düşünceleri doğrultusunda mensubu olduğu millet ve ümmeti bitmeyen bir enerji ile ikna etmenin gayreti içinde oldu ve bu uğurda hayatını vakfetti. Gaspıralı, gazete ve dergilerde yazdığı makalelerle düşüncelerini dile getirdiği gibi, roman tekniğini de kullanarak fikirlerini işlemiş ve geniş kitlelere mal etmeye çalışmıştır. Bunun en güzel örneği Dârürrahat Müslümanları adlı romanıdır. Ancak, ünlü düşünürün söz konusu eserinde alternatif bir İslâm toplumu önermesi, eseri istisnaî bir duruma getirmiş, roman/hikâye yönü gölgede kalmıştır. Eser, yazarın idealleri ve düşüncelerinin bir nevi özü hükmündedir ve başlı başına bir ütopyadır. Daha doğrusu, Batılı filozofların inşa ettiği ütopyalar örneğinde olduğu gibi, Dârürrahat Müslümanları da Türk-İslâm medeniyetinin kültürel kodlarıyla tasarlanmış bir ütopyadır. Bundan dolayı eser ayrıcalıklı hâle gelmektedir. Elinizdeki kitapta, bütün bu hususlar dikkate alınarak Gaspıralı'nın bu müstesna çalışması kritik edilmekte, düşünce tarihi içinde önemli bir halkayı teşkil ettiği kanıtlanmaktadır (Tanıtım Bülteninden)


Dilde, Fikirde ve İşte Birlik & Akçura- Galiyev- Gaspıralı- Gökalp


Kaan TURHAN

İstanbul: Doğu Kitabevi, 2013

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

ISBN : 9786055292065  Açıklama :

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

Ziya Gökalp, Yusuf Akçura, İsmail Gaspıralı ve Sultan Galiyev: Birbirlerine hem uzak hem yakın aydınlar. Dil, din, düşünce, kadın, toplumsal eleştiri ve geleceğin bağımsız dünyasını kurmak için gösterilen çaba. Osmanlı'nın çöküşünün tartışıldığı dönem, Rusya'da yaşayan Türklerin varlık mücadelesinin görüldüğü dönem: çeşitli gruplaşmalar, siyasal örgütler, dernekler, vakıflar: bu kargaşa içinde bir çözüm umudunun arayışı içindedirler. Çeşitli siyasal akımlar bu tartışmalarda etkisini göstermiş ve geleceğin bağımsız Türk ülkesini kurgulamaya çalışmışlardır. Bu çalışma, yakın dönem tarihimize yön vermiş yapıtları ve mücadeleleriyle; dört Türk aydınının, Türk dünyasının sarpa sarmış, karmaşıklaşmış yapısına, Batı'ya sonuna kadar bağımlı hale gelmesine karşı yükselttikleri çığlığa tercüman olmayı amaçlıyor. Bu dört büyük Türk aydını, Türklerin umudunun tükenmeye yüz tuttuğu, gerçek bir çöküş sürecine girildiği bir dönemde yol gösterici olmuştu. Ve her daim, Türk dünyasının tam bağımsızlığı için yol göstermek üzere aramızdalar.


İsmail Gaspıralı : Unutturulan Türkçü, İslamcı, Modernist


Nadir DEVLET

İstanbul: Başlık Yayın Grubu, 2011

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

ISBN : 6054033164  Açıklama : Kitap Kağıdı 224 sayfa 13,5x21 cm Karton Kapak

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

Gaspıralı’nın fikir ve faaliyetleri hiç şüphesiz Kırım başta olmak üzere Rusya Türkleri arasında etkili olmuş, Tercüman gazetesinin yalnız Rusya içinde değil, başta Türklerin yaşadığı Osmanlı Devleti olmak üzere diğer ülkelerde de yayılması onun görüşlerinin genelde bütün Türk aydınları tarafından tanınmasına sebep olmuştur. Çoğu didaktik anlamda bir hayli hikâye, roman, fikir yazıları ve kitapları kaleme alan Gaspıralı, “Usul-ü Cedit” faaliyetleriyle de Rusya Müslümanlarının eğitim kurumlarının modernleştirilmesine çabalamıştır. Kadın haklarına verdiği önemi yazdığı hikâyelerde de göstermiş ve Âlem-i Nisvan (Kadınlar Dünyası) adıyla bir kadın dergisi çıkarmıştır. Rusya’daki Türklerin politik hayatı ile de yakından ilgilenen Gaspıralı, Rusya Türklerinin I. II. ve III. Toplantılarının (1905-1906) çalışmalarına katılmış ve Müslümanların siyasi organı olan “Müslüman İttifakı” adlı partinin kurulmasına katkıda bulunmuştur. Bu kitapta, “dilde, fikirde, işte birlik” ilkesi ile Türk Dünyasını kucaklayan fikir adamı İsmail Gaspıralı bütün yönleriyle okuyucuya tanıtılmaya çalışılmıştır.


Kırım Tatar Ritüeli 'TEPREŞ' Ekseninde: Diaspora, Kimlik ve Müzik


İlhan ERSOY

İzmir: Ege Üniversitesi, 2010

Dil : Türkçe   Alfabe :

 

 

 

Anahtar kelimeler : Diaspora İsmail Bey Gaspıralı


Gaspıralı İsmail


Necip HABLEMİTOĞLU

İstanbul: Bir Harf Yayınları, 2006

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

 

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı


Molla Abbas'ın Avrupa Maceraları - (Frengistan Mektupları, Dâr-ı Rahat Müslümanları)


İsmail Bey GASPIRALI

: DA Yayıncılık, 2002

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

 

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

Kitabın arka kapağından : Türk Dünyasında "dilde, fikirde işte birlik" formülüyle tanınan İsmail Gaspıralı elinizdeki romana edebî bir üslup katmak, romantik ve egzotik bir hale getirmek, şark izlerini güçlendirmek, okuyucunun ilgi ve dikkatini artırmak için baş kahramanını Taşkentli yapmış ve kahramanın adını da Molla Abbas koymuştur. Tercüman'ın ilk okuyucuları, hatta gazete çıkarmayı "şeytan işi" olarak gören ve hiç gazete okumayan insanlar dahi, bu romanın yayınlanmasından sonra bu eserin büyüsüne kapılıp sıkı bir gazete okuyucusu olmuşlar ve her sayıdaki maceraları sabırsızlıkla beklemişlerdir. "Taşkentli Molla Abbas, Fransa'ya yaptığı seyahatten sonra Fransevî Efendi namıyla anılmıştı. Ve orada başından geçenleri Frengistan Mektupları adıyla Tercüman gazetesinde neşretmiştik. frengistan Mektupları'nın ikinci kısmı olan Dâr-ı Rahat Müslümanları da çok önemlidir. Çünkü burada çok ilginç bir müslüman topluluğunun nasıl refaha ulaştığı, geliştiği, barış ve düzen içerisinde yaşadığı anlatılmaktaydı. Bu bölüm bazı maddeler ilave edilerek Dar-ı Rahat Müslümanları başlığıyla basılarak gazetemizin okuyucularına hediye olarak gönderildi." İsmail Gaspıralı


İsmail Bey Gaspıralı


Hakan S. KIRIMLI

Ankara: Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği, 2001

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

 

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

İsmail Bey Gaspıralı'nın hayatını anlatan kitapçık.


İsmail Bey Gaspıralı İçin


Hakan S. KIRIMLI

Ankara: Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği, 2004

Dil : Türkçe   Alfabe : Latin

ISBN : 975-96488-8-1  Açıklama :

 

 

Anahtar kelimeler : İsmail Bey Gaspıralı

İsmail Bey Gaspıralı hakkında hazırlanmış en geniş makaleler derlemesi olan kitap Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Genel Merkezi Yayınlarından çıktı. Kitabın başeditörlüğünü Hakan Kırımlı, editörlüğünü Bülent Tanatar, Dündar Akarca, İbrahim Köremezli yaptılar. 700 sayfalık bu muazzam başvuru kitabı Gaspıralıyı değişik yönleri ile ele alan seçkin bilim adamı , yazar ve araştırmacıların makalelerinden oluşmaktadır. (55 makale) Birinci baskı : Ekim 2004 ISBN 975-96488-8-1 İsteme Adresi.: Meşrutiyet Cd. No.20/14 Kızılay - Ankara (312) 419 47 49 İçindekiler: Bölüm I. : Gaspıralı'nın Hayatı ve Şahsiyeti Bölüm II. : Gaspıralı'nın Fikriyatı Bölüm III. : Gaspıralı'nın İlk Yayınları Bölüm IV. : Tercüman Gazetesi Bölüm V. : Cedidcilik Hareketi Bölüm VI. : Gaspıralı ve Maarif Bölüm VII. :Gaspıralı ve Dil Bölüm VIII. : Gaspıralı'nın edebi Faaliyetleri Bölüm IX. : Gaspıralı'nın dünya Müslümanları Kongresi Teşebbüsü Bölüm X. : Gaspıralı ve İdil-Ural Bölüm X1. : Gaspıralı ve Kırım Bölüm XII. : Gaspıralı ve Azerbaycan Bölüm XIII. : Gaspıralı ve Türkistan Bölüm XIV. : Gaspıralı ve Nogaylar Bölüm XV. : Gaspıralı ve Bulgaristan


kaynakca.vatankirim.net | 2008-2017 | Emel KIRIM Vakfı'nın bir hizmetidir. | Karahan
www.vatankirim.net